Dodaj do listy

ABC mózgowia. Ewolucja mózgowia kręgowców

ABC mózgowia

Ewolucja mózgowa kręgowców

Człowiek posiadający najwyżej ewolucyjnie rozbudowany mózg i świadomość, orientuje się, że nasze życie jest aktywnością zmierzającą do zaspokajania ciągle nowo wyłaniających się w naszym mózgu potrzeb fizjologicznych i psychologicznych. Spośród nich dominujące znaczenie ma wewnętrzna dążność mózgu do coraz wnikliwszego poznawania świata, a przede wszystkim siebie samego jako ośrodka wszelkich zainteresowań. Wiadomo, że mózgowe poznawanie zawiera trzy wzajemnie sprzężone z sobą i stopniowo poszerzane czynnościowe ogniwa:

  1. zbieranie środowiskowych bezpośrednich i wtórnych informacji
  2. tworzenie w myślowych procesach analizy i syntezy prowizorycznych obrazów, mających odzwierciedlać istniejąca rzeczywistość
  3. korelacje tych obrazów przez konfrontację ich z faktami i wynikami w tym celu wykonywanego naukowego eksperymentu.

Jednakże niedoskonałość naszego poznawania sprawia, że ciągle jeszcze daleko nam do szczytów wiedzy i poza poznawalnym ciągle jeszcze istnieje bezmiar niepoznanego i niepoznawalnego. Wszystkie bowiem wrażenia powstające w naszej mózgowej centrali informacyjnej nie są obiektywne, lecz subiektywne - widziane w krzywym zwierciadle zmiennych potrzeb, doświadczeń i wrażliwości neuronów naszego mózgu, który chociaż nieudolny, wysila się jednak , aby poznać obserwowane zjawiska, w tym również mechanizm, przyczynę, sens, a nawet cel naszego życia. Przeciętny człowiek zadowala się poznawaniem i zaspakajaniem bezpośrednich fizjologicznych i konsumpcyjnych celów życia, zaś lepiej zorientowany, poważniej myślący - chce znać mechanizm, przyczynę i wyższy, ponadjednostkowy cel swego istnienia i działania. W osiąganiu tego celu pomagają mu liczne ideały, wywyższające go nad inne gatunki.

Czuwający, myślący i działający mózg ciągle intensywnie pracuje, wykazując okresy pobudzeń i hamowań swej aktywności. Dlatego nawet we śnie produkuje on prądy elektryczne, które można zapisywać w postaci elektroencefalogramu. Jego fale maleją i staja się częstsze po obudzeniu, otwarciu oczu i w pracy umysłowej. W czynności percepcyjnej mózg zbiera z receptorów informacje, które poprzez nerwy czuciowe i zmysłowe docierają do podkorowych i korowych obszarów mózgu. Tu momentalnie są one odszyfrowane jako sygnały obiektywnej rzeczywistości, dając subiektywne wrażenie dotyku, uścisku, ciepła, zimna, bólu i innych odczuć składających się na nasze samopoczucie. Wrażenia wzrokowe dostarczają nam około 90% informacji o świecie, a słuchowe ułatwiają porozumiewanie się mową, która wyróżnia nas od innych gatunków.

W czynności wykonawczej neurony elektronowe mózgu slą zakodowane sygnały robocze do narządów następującymi drogami:

  • ewolucyjnie najstarszą drogą nerwowo-hormonalną (I)
  • układem nerwów wegetatywnych (II)
  • somatyczna drogą ruchową do mięśni szkieletowych (III)

Najbardziej złożoną czynność wykonują neurony asocjacyjne, rozsiane między szlakami czuciowymi i ruchowymi osi nerwowej. Neurony tworzą siatkowatego pnia mózgu utrzymują korę mózgową w aktywności i powodują naprzemienne okresy czuwania i snu. Neurony górnej części pnia, podkorze i limbicznej części mózgowia stanowią tzw. Mózg trzewiowy, rządzący metabolizmem, czynnościami wegetatywnymi oraz instynktownym i emocjonalnym zachowaniem się organizmu. Najsubtelniejsze zaś neurony asocjacyjne kory mózgowej - wykonują nerwowo-psychiczne czynności o najwyższej precyzji. Tu - jak przypuszczamy - na zagadkowym złączu mózgu i umysłu jawi się świadomość z procesami pamięci, uczenia i innych zjawisk psychicznych.

Mózg zawsze rozwija się i funkcjonuje jako całość współzależna z organizmem i otoczeniem. Jest on ciągle doskonalącą się centralą czuciowo-wykonawczą, rozpiętą między receptorami a efektorami organizmu. W miliardach jego neuronów, związanych bilionami nerwowych połączeń, przez które biegną tryliony zaszyfrowanych informacji, przejawia się też nasza świadomość i zjawiska psychiczne w niej zachodzące. Patrząc na imponującą biologiczna i psychiczną pracę wykonywaną przez neurony, zdolne wytwarzać ogromne ilości nowych wzajemnych powiązań, widzimy, że wszystkie porównania jej z najprecyzyjniej nawet działającym mózgiem , elektronowym jest nieadekwatne. Rozkwit potencjalnych zdolności mózgu zależy od: uwarunkowań - np.

  • wrodzonego temperamentu i talentu (A);
  • wartości krwi karmiącej mózgowie-np w głodzie, w sytości (B);
  • doboru rodzaju bodźców zmysłowych i przeżyć psychicznych (C)

Okazuje się, że rozwijający się mózg dziecka w wieku przedszkolnym jest najchłonniejszy, lecz już w latach młodzieńczych jego zdolność zapamiętywania słabnie, a mózgowy przepływ krwi maleje. Zaś po trzydziestym roku życia liczba ginących dziennie neuronów wyraźnie wzrasta. Ciągle wysoce aktywne neurony, zwłaszcza synapsy, zużywają duże ilości tlenu są bardzo wrażliwe na przeciążenia czynnościowe, hałas, niedotlenienie, zanieczyszczenie powietrza i wody, nadużycie nikotyny, alkoholu, używek, narkotyków i leków grożąc przedwczesnymi, nieodwracalnymi uszkodzeniami. Całe nasze doświadczenie i wiedza wskazują, że czynnikiem decydującym o rozwoju naszej psychofizycznej osobowości jest higieniczny tryb życia, a szczególnie pokarm Pokarm związki chemiczne, zarówno organiczne, jak i nieorganiczne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu, pobrane ze środowiska zewnętrznego. autotrofizm, heterotrofizm.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
- zwłaszcza duchowy. Jaki pokarm taki mózg, a także całe społeczeństwo i jego kultura.

Spośród wszystkich komórek organizmu neurony wyróżniają się najwyższą specjalizacją czynnościową, osiąganą niestety kosztem utraty zdolności rozmnażania się i regeneracji po uszkodzeniu. Neurony żyją względnie długo i bardzo aktywnie, wykazując intensywny metabolizm. Dlatego też niedotlenione lub niedokrwione, szybko przestają funkcjonować i obumierają. Już w 3-7 sekund po zaciśnięciu na szyi tętnic domózgowych człowiek traci przytomność i pada zemdlony. Neurony są wybitnie wrażliwe zarówno na obiektywne, czyli fizyczne bodźce cielesne, docierające do nich poprzez krew i sygnały nerwowe, jak i subiektywne , czyli wewnętrzne, przeżycia psychiczne (myśli, uczucia, motywy, dążenia), które działają pobudzająco lub hamująco na fizyczna i duchową aktywność naszej unikalnej egzystencji.

W uproszczeniu neurony ośrodkowego układu nerwowego - zwane w skrócie mózgowiem - traktuje się tylko jako ośrodki odruchów, czyli stereotypowych reakcji nerwowych organizmu, na bodźce fizyczne. W każdej sekundzie ośrodki te otrzymują z różnych receptorów wnętrza i powierzchnia ciała miliony impulsów informacyjnych. Sygnały te odpowiednie ośrodki w mgnieniu oka wszechstronnie analizują, scalają i automatycznie formułują ośrodkowo biegnące impulsy wykonawcze, przedstawiające aktywność narządów, dodatkowo korygowana doraźnie poprzez zwrotne sygnały czuciowe.

Oprócz elementarnych odruchów wrodzonych mózg wytwarza stopniowo w ciągu życia - przez uczenie i ćwiczenie się - coraz to bardziej złożone odruchy nabyte. Te zdolność mózgu, polegająca na doskonaleniu wszystkich czynności - nie tylko odruchowych - próbujemy wyjaśnić zarówno tym, co dzieje się w jego neuronach jak i możliwością tworzenia nowych, coraz precyzyjniejszych czasowo-przestrzennych obwodów neuronowych, po których krążą impulsy.

Ewolucja mózgowia kręgowców poznawana jest głównie na podstawie badań anatomicznych zwierząt współczesnych, ich stadiów zarodkowych oraz dzięki badaniu skamieniałych mózgoczaszek z widocznym zarysem jamy puszki mózgowej i otworami nerwów czaszkowych. Mózgowie kręgowców rozwija się na przednim końcu cewki Cewki tracheidy - zespoły martwych, klinowato na siebie zachodzących komórek, które uczestniczą w transporcie wody u roślin. Cewki mają silnie zdrewniałe ściany komórkowe, z licznymi jamkami lejkowatymi lub... Czytaj dalej Słownik biologiczny nerwowej jako trzy połączone pęcherzyki endodermalne: przodomózgowie, śródmózgowie i tyłomózgowie. Z części przedniej przodomózgowia kształtują się półkole mózgowe, z części tylnej - międzymózgowie (wzgórze, nadwzgórze, podwzgórze) Tyłomózgowie różnicuje się na móżdżek, pień mózgu i rdzeń przedłużony, przechodzący ku tyłowi w rdzeń kręgowy. Taki liniowy układ występuje u ryb i u zarodków wyższych kręgowców. Z mózgowia wychodzi 12 par nerwów czaszkowych. . U wyższych kręgowców , zwłaszcza stałocieplnych, m. Rozrasta się, staje się bardziej zwarty, liniowy układ części zaciera się, oś mózgu wygina się, a jego budowa komplikuje. Tkanka Tkanka zespół komórek o podobnej budowie, wspólnym pochodzeniu, pełniących te same określone funkcje w organizmie. Tkanki są materiałem budulcowym organów lub narządów.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
nerwowa potrzebuje bardzo dużo energii na utrzymanie potencjału spoczynkowego błony komórkowej, ponieważ długie, rozgałęzione wypustki komórek nerwowych maja dużą powierzchnię , przez którą wnikają jony. Jony te są następnie usuwane przez białka błonowe, działając jako pompy jonowe, zużywające znaczne ilości energii . Osiągnięcie przez zwierzęta stałocieplne wysokiego poziomu metabolizmu umożliwiło znacznie powiększenie objętości ich mózgowia W porównaniu ze zwierzętami zmiennocieplnymi, których poziom metabolizmu jest ok. 10 razy niższy. W mózgu człowieka zużywa 40% energii w stanie metabolizmu spoczynkowego, mimo że jego ciężar stanowi około 20% ciężaru całego ciała; dla porównania -zwierzęta zmiennocieplne maja około 10 razy niższy poziom metabolizmu niż stałocieplne. Energia zużywana przez ludzki mózg ważący około 1,5 kg wystarczyłaby na potrzeby krokodyla ważącego 300 kg. Zwiększony koszt energetyczny z nawiązka pokryły koszt energetyczny z nawiązką pokryły korzyści związane z rozwojem mózgu sprawniejsza i bardziej elastyczna reakcja na bodźce otoczenia, rozwój złożonych zachowań, zwiększona zdolność zapamiętywania, kojarzenia i uczenia się, zwiększenie roli inteligencji w porównaniu instynktem , możliwość kształtowania złożonych zachowań społecznych (współdziałanie, wzajemne ostrzegania hierarchia w grupie) zwiększanie się mózgowia sprzyja też konkurencji między drapieżnikami a ofiarami oraz doskonalenie narządów zmysłu. W miarę rozwoju bardziej skomplikowanych form zachowania rozwija się kresomózgowie. U ssaków, zwłaszcza naczelnych i waleni, półkule mózgowe są duże i pokrywają znaczna część pozostałych struktur mózgowia. Powierzchnia kory mózgowej jest u nich powiększona na skutek pofałdowań, przejmując nadrzędną funkcję kontrolną nad ośrodkami pozostałych części mózgu, podobnie jak rdzeń kręgowy okryty jest trzema-oponami mózgowo-rdzeniowymi.

Móżdżek: jest to część mózgu kręgowców położona nad rdzeniem przedłużonym. Zawiera ośrodki nerwowe związane z utrzymaniem równowagi, koordynacją ruchów oraz regulacją napięcia mięśni szkieletowych. Rozwój m. u zwierząt pozostaje w ścisłym związku z ich ruchliwością. Szczególnie dobrze rozwinięty m. mają zwierzęta o dużej aktywności ruchowej, tj. Ptaki Ptaki gromada stałocieplnych kręgowców. Ptaki posiadają zdolność do aktywnego lotu, co pociągnęło za sobą szereg przystosowań w ich budowie i fizjologii. Mają opływowy kształt ciała, kończyny... Czytaj dalej Słownik biologiczny i ssaki, u których powierzchnia pokryta jest fałdowana korą skupiającą większość ośrodków nerwowych. Dodatkowo u ssaków móżdżek podzielony jest na dwie półkule zespolone robakiem stanowiącym trzon mózgu