Dodaj do listy

Układ hormonalny

Nazwa narządu

Regulacja

Wytwarzane hormony

Funkcje hormonów

Informacje dodatkowe

PODWZGÓRZE

Apetyt; pragnienie; temperatura ciała; sen; poziom cukrów, aminokwasów i jonów.

oksytocyna

*powoduje skurcze macicy, co sprawia, że odgrywa ważną rolę w przebiegu porodu;

*bierze też udział w wydzielaniu mleka z gruczołów sutkowych;

Hormony uwalniane są w tylnym płacie przysadki.

Hormon antydiuretyczny (ADH), wazopresyna

*działa na nerki, kontrolując wydalanie moczu;

*reguluje zatrzymywanie płynów w organizmie przez nerki (od niego zależy objętość wydalanego moczu);

*bierze udział w regulowaniu ciśnienia krwi;

Liberyny i statyny

Liczne hormony Hormony substancje biologicznie czynne, niosące specyficzną informację wytwarzane zarówno przez rośliny, jak i zwierzęta. Regulują przebieg procesów metabolicznych, wzrost, rozwój i rozmnażanie się organizmów.... Czytaj dalej Słownik biologiczny o działaniu pobudzającym lub hamującym czynność przedniego płata przysadki.

-

PRZYSADKA

-

Hormon wzrostu (GH) samototropina

*zwiększa tworzenie się wszystkich tkanek;

Jego wytwarzanie, kontrolowane przez podwzgórze, jest szczególnie intensywne w dzieciństwie i w okresie dojrzewania.

Hormon melanotropowy (MSH)

*działa na komórki skórne wytwarzające melaninę- ciemny barwnik;

Barwa skóry każdej osoby jest zależna w dużej mierze od tego hormonu.

Adrenokor-tykotropina (ACTH)

*działa pobudzająco na korę nadnerczy;

-

Tyreotropina (TSH)

*kontroluje działanie tarczycy, regulując wytwarzanie hormonów przez ten gruczoł;

-

Prolaktyna (PRL)

*pobudza rozwój gruczołów sutkowych i wydzielanie mleka po porodzie;

-

Gonadotropiny

Hormon folikulotropowy (FSH)

*stymulują wzrost i działanie gruczołów rozrodczych;

-

Hormon luteinizujący (LH)

SZYSZYNKA

-

Melatonina

*reguluje czynność gruczołów płciowych;

Jej funkcja u człowieka nie jest jeszcze dokładnie poznana.

TARCZYCA

-

Tyroksyna

*reguluje tempo przemian metabolicznych w tkankach;

Jeśli poziom tyroksyny we krwi jest zbyt niski, następuje spowolnienie wzrostu i rozwoju organizmu.

NADNERCZE

-

Adrenalina

*przygotowują organizm do funkcjonowania w sytuacjach stresowych;

-

Kortyzol

TRZUSTKA

-

Insulina

*regulują poziom cukru we krwi;

-

Glukagon

JAJNIKI

-

Estrogeny

*rozwijają i podtrzymują żeńskie cechy płciowe;

-

Progesteron

*pobudza rozwój błony śluzowej macicy;

-

JĄDRA

-

Testosteron

*rozwija i podtrzymuje męskie cechy płciowe;

-

Tabela 1: Hormony wydzielane przez gruczoły układu dokrewnego i ich funkcje

Układ dokrewny (hormonalny) człowieka stanowią gruczoły wydzielania wewnętrznego, których czynność jest regulowana przez podwzgórze, które stanowi niewielki obszar w podstawie przedniej części mózgu. Jest ono bezpośrednio połączone z najważniejszym gruczołem dokrewnym człowieka zwanym przysadką. Połączenie to umożliwia podwzgórzu główną kontrolę wydzielania hormonów, a jednocześnie stanowi podstawowe ogniwo łączące układ nerwowy i dokrewny.

Każdy z hormonów wydzielanych przez gruczoły dokrewne ma swoją własną funkcję. Są hormony, które pełnią podobną rolę, a także takie, które mają działanie zupełnie przeciwne do innych. Funkcjonowanie układu hormonalnego polega właśnie na równowadze w wydzielaniu różnych hormonów, która regulowana jest przez przysadkę. Nawet niektóre z hormonów przez nią wydzielanych mają za zadanie kontrolę działania innych gruczołów. Ale jak już wiemy nawet przysadka podlega kontroli- ze strony podwzgórza.

Jak już wiemy układ hormonalny składa się z gruczołów, które (w odróżnieniu od innych układów autonomicznych) są położone w różnych częściach organizmu, nie tworzą narządów i nie są ze sobą połączone. Należą do nich:

  • Podwzgórze,
  • Przysadka,
  • Szyszynka,
  • Tarczyca,
  • Przytarczyce,
  • Trzustka,
  • Nadnercza,
  • Gruczoły płciowe (gonady):
    • Jądra u mężczyzn,
    • Jajniki u kobiet.

Mimo, iż hormony są obecne we krwi w bardzo małych ilościach, skutecznie kontrolują i koordynują pracę organizmu. Można z tego wywnioskować, że elementy układu dokrewnego są ze sobą powiązane i działają tak, że aktywność jednych z nich wpływa w charakterystyczny sposób na aktywność innych. Integracja tych czynników i wzajemna ich regulacja odbywa się dzięki precyzyjnej kontroli układu sprzężenia zwrotnego. Powoduje on, że podwyższony poziom jednego z hormonów działa hamująco na jego wydzielanie do momentu powrotu prawidłowego poziomu. Zaś obniżony poziom hormonu jest bodźcem podwyższającym jego wytwarzanie lub uwalnianie do krwi. Nad tym mechanizmem kontrolującym ma oczywiście pieczę podwzgórze i przysadka.

W podobny sposób jak układ sprzężenia zwrotnego działa wiele systemów kontrolnych w organizmie. Zasada ich działania jest podstawą mechanizmów umożliwiających utrzymanie homeostazy.