Dodaj do listy

Białowieski Park Narodowy

Białowieski Park Narodowy - wiadomości ogólne

Historia Białowieskiego Parku Narodowego:

          • od 1921 roku jest to obszar chroniony w charakterze leśnictwa Parku Narodowego;
          • od 1932 roku jest to już rezerwat, którego powierzchnia wynosiła 4693 ha;
          • od 1947 roku funkcjonuje Białowieski Park Narodowy o powierzchni 5348 ha;
          • w 1995 roku obszar Parku został powiększony do 10502 ha- w tym 9551 ha to grunty leśne, a 4747 ha to tereny podlegające pod ochroną ścisłą;
          • w 1976 roku Białowieski Park Narodowy został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury i Przyrody UNESCO;
          • w 1977 UNESCO uznało BPN za rezerwat biosfery;

Białowieski Park Narodowy obejmuje:

          • Ścisły Rezerwat Przyrody;
          • Ośrodek Hodowli Rzadkich Zwierząt;
          • Rezerwaty Pokazowe Zwierząt Puszczańskich;
          • Park Pałacowy;

Wiadomości ogólne

Białowieski Park Narodowy jest położony w województwie podlaskim, blisko granicy z Białorusią. Park położony jest w samym środku Puszczy Białowieskiej, która stanowi naturalny kompleks Kompleks termin wprowadzony przez Freuda i stosowany w psychoanalizie na określenie zespołu idei, uczuć tkwiących w podświadomości, u podstaw których leżą sprzeczne uczucia (zazwyczaj miłość i nienawiść).... Czytaj dalej Słownik terminów literackich leśny.

W ścisłym rezerwacie przyrody występują prawie wszystkie typy lasów, które są charakterystyczne dla Puszczy Białowieskiej. Najpowszechniejszym typem lasu jest grąd. Spotkać można także:

          • bory mieszane z przewagą dębu, świerku, grabu;
          • bory sosnowo - świerkowe;
          • bory świerkowo - torfowcowi;
          • łęgi jesionowo - olszowe;

W Białowieskim Parku Narodowym występuje około 200 gatunków porostów, 1000 gatunków grzybów. W faunie naliczono około 14 tysięcy gatunków ssaków i ponad 200 gatunków ptaków. Z osobliwości świata zwierząt warto zwrócić uwagę na żubry, tarpany, łosie, jelenie, bobra europejskiego. Wśród ptaków spotkać można bociana czarnego, orła bielika czy orlika krzykliwego.

Do rzadkich roślin spotykanych na terenie Parku zalicza się takie okazy jak obuwik, pełnik europejski, kosaciec syberyjski, arnika górska, turówka wonna.

W Puszczy Białowieskiej zdecydowanie przeważają lasy - zajmują około 96 % powierzchni. Reszta to głównie pola, łąki, nieużytki, obszary wodne. Zauważalne jest także zjawisko kurczenia się terenów nieleśnych - gdyż las w naturalny sposób cały czas się rozrasta.

Białowieża

Białowieża to wieś gminna, która położona jest w województwie podlaskim w powiecie hajnowskim nad Narewką w Puszczy Białowieskiej. W czasie okupacji niemieckiej w latach 40. tych XX wieku w Białowieży i na skraju Puszczy Białowieskiej Niemcy Niemcy Republika Federalna Niemiec. Członek Unii Europejskiej. Państwo położone w środkowej Europie nad Morzem Bałtyckim i Północnym. Powierzchnia 356 970 km2. Liczba ludności 82 357 tys. (2001 r.).... Czytaj dalej Słownik geograficzny wymordowali około 1000 mieszkańców okolicznych wsi.

W Białowieży umieszczono siedzibę Dyrekcji Białowieskiego Parku Narodowego. We wsi położony jest też Park Pałacowy o powierzchni 50 ha, Muzeum Przyrodniczo - Leśne Białowieskiego Parku Narodowego. Muzeum to posiada zbiory etnograficzne i przyrodnicze, które dotyczy między innymi bartnictwa puszczańskiego oraz smolarstwa.

Znajdują się tam także następujące naukowe instytuty badawcze:

          • Zakład Badania Ssaków Państwowej Akademii Naukowej;
          • Stacja Geobotaniczna Uniwersytetu Warszawskiego;
          • Zakład ochrony Przyrody Instytutu Badawczego Leśnictwa;
          • zespół szkół leśnych;

Puszcza Białowieska

Puszcza Białowieska jest naturalnym kompleksem leśnym. Swoim zasięgiem obejmuje dwa kraje: Polskę i Białoruś. Powierzchnia całej Puszczy wynosi 1460 km2, z czego w granicach naszego państwa leży ponad 580 km2. Najcenniejszym obiektem położonym ta tym obszarze jest Białowieski Park Narodowy.

Park Pałacowy

Park Pałacowy został założony już po 1895 roku. Stanowił on integralny element prywatnej rezydencji myśliwskiej carów Rosji. Sama nazwa "Park Pałacowy" podkreśla najważniejszą część tejże rezydencji, - czyli pałac carski. Ten jednak nie zachował się do dzisiejszych czasów, gdyż zniszczył go pożar w 1944 roku, a ostatecznie ruiny usunięto kilka lat później. Oprócz Pałacu w rezydencji tej znajdowały się także inne budynki. Kilka z nich przeznaczonych było na potrzeby służby i dworu cesarskiego. Wzniesione zostały oprócz tego: cerkiew Cerkiew świątynia chrześcijańska obrządku wschodniego (prawosławnego i greckokatolickiego). Ich architektura pierwotnie wzorowana była na kościołach bizantyjskich (na planie krzyża, przykryta kopułami); później... Czytaj dalej Słownik historyczny prawosławną, Dom Marszałkowski, Dom Łaźni czy dom dla stajennych. W obrębie parku zbudowano także obiekty o przeznaczeniu gospodarczym, jak młyn, stodoły, stajnie czy arsenał. Cała rezydencja została następnie otoczona przepięknym parkiem.

Projekt całej zabudowy został przygotowany przez jednego z najwybitniejszych projektantów ówczesnych czasów- Waleriana Kronenberga. Sam park miał mieć w założeniu charakter angielski, zwany także krajobrazowym. Chodziło w nim przede wszystkim o podkreślenie walorów naturalnego piękna przyrody i zbudowanie odpowiedniego nastroju. Wyrazem tego dążenia było szczególne ogrodzenie parku, w żadnym wypadku nie wykorzystywano do tego sztucznych elementów. Chodziło o stworzenie muru z żywych drzew i roślin, które miały wkomponować się w otaczający krajobraz. Nie wykorzystywano też w zasadzie form i kształtów o charakterze geometrycznym, w związku z tym nie modelowano sztucznie form krzewów czy innych roślin. Rośliny sadzone były pojedynczo albo w klombach. Artystyczną doskonałość uzyskiwano poprzez staranne dobranie kolorystyki sadzonych ozdób. Ścieżki i alejki wyznaczano po liniach krzywych, nie były one przy tym utwardzane.

Park Pałacowy został założony i zbudowany od podstaw. Autor Autor J. Szaniawski Dwa teatry, bohater epizodyczny; małomówny dramaturg z nieodłączną fajką, twórca katastroficznej, fantastycznej sztuki, nie pozbawionej jednak realizmu. Postać jest prawdopodobnie... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum jednak odwołał się do pewnych elementów dawnych białowieskich tradycji. Kompozycja komunikacyjna parku była obwodnicą, właściwą dla parków krajobrazowych. Znajdujące się na tym terenie stawy zostały powiększone przez Kronenberga. Wykopaną ziemię przeznaczono na podwyższenie samego wzgórza. Rozciągającym się dookoła łąkom nadano naturalny, i nieco dziki charakter. Chodziło o uzyskanie efektu naturalności, gdzie działanie ludzkiej ręki miało być obce.

Przy wyborze roślin do ogrodów kierowano się dość popularnym wówczas zainteresowaniem nie tylko roślin rodzimych, ale też zagranicznych. Dodano więc wiele nowych, wcześniej nieznanych form, jak zwisające kształty, kolumnowe drzewa. W doborze roślin wykorzystano gatunki obce, pochodzące także z innych kontynentów. Powstała kompozycja liczyła około 200 gatunków drzew i krzewów. Można więc z pełną odpowiedzialnością powiedzieć, że była niezwykle bogata i różnorodna. Do najciekawszych roślin zaliczyć można: sosnę wejmutkę, dąb czerwony, choinkę kanadyjską czy skrzydłoorzech kaukaski.

Do dziś zachowało się kilkanaście okazów ponad 200- letnich dębów. Prowadzone są prace konserwatorskie, mające na celu ochronę tych drzew. W parku spotkać można wiele gatunków ptaków- bociana białego, jaskółki oknówki, gile, dzięcioły. Ze zwierząt zaś popularne są lisy, jelenie, zające, dziki.

Park Pałacowy jest jedyną pozostałością po carskich rezydencjach myśliwskich.

Ścisły Rezerwat Przyrody

Ścisły Rezerwat Przyrody jest najstarszą częścią Parku. Jego początki związane są z latami dwudziestymi XX wieku, kiedy to utworzone zostało leśnictwo "Rezerwat". Obszar ten położony jest w centralnej części Białowieskiej Puszczy. Leży w widłach rzeki Rzeki Największe rzeki świata: Wielkość rzeki można rozpatrywać w 3 kategoriach: długości, wielkości dorzecza oraz wielkości przepływu.
Po analizie danych z poniższej tabeli można uznać, że...
Czytaj dalej Słownik geograficzny
Hwożna i Narewka.

Teren ten otwiera się symbolicznym wejściem, a jest to stara, dębowa brama. Została ona zbudowana jeszcze przez II wojną światową. Zaprojektował ją zaś architekt Jasieński z Krakowa. Dziś jest to nieodzowny element krajobrazu i symbol rezerwatu.

Na obszarze tym przeważają lasy, nad rzekami spotyka się także zarośla i roślinność wodną. Lasy charakteryzują się bardzo dużą różnorodnością, co łączy się z uwarunkowaniem glebowym. Na ubogich glebach bielicowych występują bory świerkowe i sosnowe. Większa część terenu porośnięta jest lipą, grabem i dębami. W pobliżu rzek znaleźć można ponadto lasy olszowo - jesionowe.

Ścisły Rezerwat Przyrody został utworzony w celu ochrony znajdujących się na tym obszarze elementów przyrodniczych. Chodzi więc o poszanowanie i zabezpieczenie gleb, obszarów wodnych, roślinności i świata fauny. W związku z tym teren ten udostępnia się także do badań o charakterze naukowym. Podstawą jest jednak to, że działania badawcze nie mogą naruszać naturalnego przebiegu procesów przyrodniczych.

Warto pamiętać, że rezerwat ten nie jest zwyczajnym lasem. O jego szczególnym charakterze i wyjątkowości świadczy to, że powstał on bez ingerencji człowieka. Niektórym może się wydawać, że las jest nieuporządkowany i chaotyczny - drzewa nie rosną bowiem w rzędach, na ziemi znajdują się szczątki rozkładającego się drewna. Jednak właśnie to świadczy o oryginalności i naturalnym charakterze tego lasu. Występują tu elementy spotykane tylko w lesie, który nie został zmieniony ludzką ręką. Mowa mianowicie o dzięciołach czy muchówkach białoszyich. W lesie tym mamy okazję prześledzić cały proces wzrostu i umierania drzew. Obserwować można małe siewki, które przeistaczają się z biegiem czasu w dorosłe okazy- by wreszcie ustąpić miejsca innym. Szczególną uwagę przykuwają spróchniałe, powalone drzewa oraz ogromne pnie i konary. Te martwe drzewa stanowią około 15% ogólnej masy drzewnej. Stanowią one jednak ważny czynnik w rozwoju samego lasu i jego mieszkańców. Są one miejscem zamieszkania wielu gatunków różnych organizmów- grzybów, bakterii, gryzoni.

W rezerwacie świat roślinności zadziwia swoim pięknem i bogactwem. Spotkać możemy tam różnorodne zioła, trawy, paprocie. Rośliny zielone porastają każde nadające się do tego miejsce- rosną na ziemi, na martwych drzewach czy na korze zdrowych drzew. Między starymi drzewami dostrzec można także leszczynę, jarzębinę, kalinę, czeremchę a także porzeczki.

Świat fauny

Rezerwat Pokazowy Żubrów

Puszcza Białowieska jest niezwykle wyjątkowa, także przez to, że w połowie XIX wieku był to jedyny obszar występowania żubrów. Dane statystyczne wskazują, że do roku 1914 znajdowało się na tym terenie około 800 sztuk żubrów. Lata wojny spowodowały ogromne zniszczenia tego regionu i zapoczątkowały zniszczenie tych zwierząt. Wiosną 1919 roku ostatni żubr Puszczy Białowieskiej zdechł.

W latach dwudziestych XX wieku na terenie Polski ocalały jedynie żubry w hodowlach zamkniętych. W połowie lat 20- tych było ich jedynie 3 sztuki. Podjęto, zatem kroki, które miały zmierzać do odnowy tego gatunku w warunkach naturalnych. Pierwszym działaniem było utworzenie w 1929 roku zwierzyńca dla żubrów. Obiekt ten wybudowany został między Białowieżą a Hajnówką. Zajmował on obszar 22 hektarów i podzielony został na 3 części. W małej zagrodzie umieszczone zostały pokazowe zwierzęta, które mogły być udostępniane turystom. W 1932 roku rezerwat został powiększony o dalsze 37 hektarów. Pierwszym mieszkańcem tegoż rezerwatu został żubr przywieziony z Niemiec., a następny pochodził z Danii. W kolejnych latach liczba tych zwierząt została powiększona. Podjęcie prób rozmnożenia stada stało się możliwe dopiero w 1936 roku. Związane to było z przywiezieniem do Puszczy Białowieskiej byka. Pierwsze cielę urodziło się już w roku następnym.

Do wybuchu II wojny światowej w Białowieży przebywało 16 sztuk. W latach wojny podjęto daleko idące kroki na rzecz ochrony zwierząt. Poświęcenie wielu ludzi spowodowało, że wszystkie okazy przetrwały. Po wojnie podjęto dalsze działania zmierzające do poprawy warunków rezerwatu. Zbudowany w tym celu został nowy rezerwat, a jego powierzchnia wynosiła już ponad 203 hektarów. W dalszej kolejności postanowiono przejść do utworzenia hodowli typu wolnego. W polskiej części Puszczy Białowieskiej pierwsze zwierzęta zostały wypuszczone na swobodę w 1952 roku. Od 1988 roku zaprzestano wypuszczania zwierząt na wolność.

Żubr należy do zwierząt parzystokopytnych, oraz przeżuwaczy. Ze względu na budowę rogów zwierzęta te zaliczane są do rodziny pustorogich. Wynika to stąd, że róg tego zwierzęcia zbudowany jest z okowy rogowej, która pokrywa wyrostek kostny. Zawiązki rogów są łatwo wyczuwalne już u nowo narodzonych zwierząt, rosną one do 4 roku życia żubra. Rogi samic są mniejsze. Budowa ciała żubra cechuje się masywnością. Duża głowa podtrzymywana jest przez dużej wytrzymałości więzadło karkowe. Duże mięśnie występujące w przedniej części ciała tworzą garb, który nadaje sylwetce żubra charakterystyczny wygląd. Skóra tych zwierząt jest niezwykle elastyczna, odporna na przebicie.

Trzeba w tym miejscu jeszcze zaznaczyć, że żubr występował dawniej na terenie całej Europy. Obecnie jednak można go spotkać w ogrodach zoologicznych, rezerwatach i hodowlach. Zwierzęta te charakteryzują się dużym ciężarem ciała- samce ważą do 920 kilogramów, samice - do 640. Żywią się one przede wszystkim pędami drzew i roślinnością. Okres godowy przypada na dwa miesiące ( sierpień i wrzesień). Ciąża trwa 8,5 miesiąca.

W Puszczy Białowieskiej ( w części polskiej) obecnie liczba tych zwierząt wynosi około 400 sztuk. W całym kraju jest ich blisko 700, a dla porównania na świecie- 3000 sztuk.

Inne zwierzęta to:

          • Konik polski, zwany także konikiem typu tarpana- cechują się one stosunkowo niewielkim wzrostem; ich umaszczenie ma barwę szarawą; wzdłuż grzbietu biegnie ciemna pręga; są one wytrzymałe na trudne warunki; pochodzenie tych zwierząt nie zostało dokładnie poznane- konie o podobnej budowie występowały na rozległych stepach między Morzem Kaspijskim a Czerwonym; nazywane były one tarpanami, ale wyginęły w połowie XIX stulecia; badacze zakładają, że leśna postać tych zwierząt przetrwałą na zalesionych obszarach Europy w stanie dzikim; ta forma dzikich koni niestety nie dotrwała do naszych czasów; w Puszczy Białowieskiej podjęte zostały wysiłki gromadzenia koni, które posiadały "dzikie" cechy; po II wojnie światowej prace nad tymi konikami zostały podjęte przez Zakład Doświadczalny polskiej Akademii Nauk; koniki te są łagodne, dlatego też wykorzystuje się je do prac pomocniczych w gospodarstwie;
          • Wilk - zwierzęta te występują na dużych obszarach leśnych, głównie we wschodniej i środkowej Europie; w Polsce są spotykane w części wschodniej, południowej oraz północno - wschodniej; są to zwierzęta mięsożerne, które polują na jelenie, sarny a nawet dziki; w ich budowie charakterystyczny jest wydłużony i puszysty ogon, długie łapy oraz szeroka głowa z małymi uszami; dorosłe okazy ważą do 70 kilogramów, przy czym samice są z reguły lżejsze; żyją one do 16 lat; sezon rozrodczy przypada na przełom stycznia i lutego; w Puszczy Białowieskiej występuje około 30 sztuk wilków, a w całym kraju liczba ta waha się w przedziale od 600 do 700 sztuk; zwierzę to żyje w watahach, które przeciętnie liczy 4 do 8 sztuk; na mocy obowiązujących w Polsce przepisów wilk znajduje się pod ochroną;
          • Jeleń europejski - występuje w Europie oraz w Azji; żywi się roślinami, a w szczególności korą i pędami; cechują się one tym, że u samców od wiosny wyrasta poroże, które jeleń zrzuca pod koniec zimy; samice są smuklejsze i nie mają poroża; są to zwierzęta dość ciężkie- waga samca wynosi nawet 200 kilogramów, a samicy około 140; okres godowy jeleni europejskich - zwany rykowiskiem - przypada na wrzesień i październik; zwierzęta te żyją nawet do 20 lat; w Puszczy Białowieskiej jest ich około 1400 sztuk; zwierzęta te, podobnie jak wilki, także prowadzą stadny tryb życia ( stada zwane chmarami); na mocy przepisów prawnych jest to zwierzę łowne, ale występują także okresy ochronne; jeleń europejski jest wyjątkowo cennym zwierzęciem łownym; szczególnie godne pożądania jest jego poroże, które wraz z wiekiem samca staje się coraz większe;
          • Żubroń - zwierzę to jest mieszańcem żubra i bydła domowego; w Polsce pierwsze okazy otrzymywano już w XIX wieku; od 1958 roku na terenie Białowieskiego Parku Narodowego rozpoczęte zostały doświadczalne prace nad żubroniami; zwierzęta te osiągają znaczną masę ciała- samce nawet do 1200 kilogramów, a samice do 800; w budowie występują elementy zarówno żubra jak i bydła domowego; w hodowli spotyka się jednak dość poważne utrudnienia - polegają one na tym, że trudno jest je uzyskać, szczególnie z tego powodu, że samce w pierwszym pokoleniu są niepłodne; w obecnej chwili na terenie Puszczy występuje kilkaset sztuk tych zwierząt;
          • Łoś- zwierzę to żyje przede wszystkim na rozległych terenach leśnych, które odznaczają się także tym, że są podmokłe; występują na obszarze Europy oraz Ameryki Północnej; odżywiają się podobnie jak jelenie-, czyli roślinnością; samce posiadają poroże, które zostaje zrzucone co rok na przełomie października i listopada; samice łosia poroża nie mają; zwierzęta te pokryte są ciemnobrunatnymi włosami, które zimą przyjmują ciemniejszą barwę; ich waga wynosi do 400 kilogramów; okres godowy łosi zwany jest bukowiskiem, które ma miejsce na przełomie września i października; w polskiej części Puszczy ich liczba szacowana jest na 30 sztuk; żyją one w grupach, które w okresach zimowych zwiększają się; odstrzał łowiecki lub selekcyjny ma miejsce tylko na podstawie specjalnych zezwoleń; warto zwrócić uwagę na to, że zwierzęta te źle znoszą niewolę; w ogrodach zoologicznych występują niezwykle rzadko;
          • Dzik - zwierzę to występuje zarówno na dużych jak i małych terenach leśnych; powszechne są w całej Europie; ich pożywienie jest bardzo różnorodne - w zasadzie jedzą wszystko; ich ciało pokrywa szarobrunatna sierść, która w okresie letnim jest nieco jaśniejsza niż zimą; samiec - odyniec osiąga wagę do 250 kilogramów, samica - locha do 150; okres godowy dzików zwany jest huczką, ma miejsce od listopada do stycznia; żyją one w stadach, popularnie zwanych watahami; w Puszczy Białowieskiej występuje około 1200 sztuk tych zwierząt; liczba ta ulega jednak dość dużym wahaniom, na co wpływ mają mroźne zimy;
          • Sarna - występuje w lasach oraz na polach; spotkać je można zarówno w Europie jak i w Azji; samce charakteryzują się ty, że od wiosny wyrasta im poroże, które zrzucane jest przez zimą; ciało saren pokrywa ruda sierść; osiągają wagę do 20 kilogramów; okres godowy występuje w lipcu i sierpniu; sarny żyją do 10 lat, w Puszczy Białowieskiej występuje około 1000 sztuk tych zwierząt; są to zwierzęta łowne, ale występują także okresy ochronne;

Dane statystyczne, dotyczące liczby gatunków:

          • kolcogłowy - 2 gatunki;
          • pierwogonki - 3 gatunki;
          • gady - 7 gatunków;
          • niesporczaki - 10 gatunków;
          • zaleszczotki - 10 gatunków;
          • płazy - 13 gatunków;
          • kosarze - 14 gatunków;
          • pijawki Pijawki gromada z typu pierścienic, obejmująca gatunki morskie, słodkowodne i bardzo rzadko lądowe. P. są pasożytami zewnętrznymi kręgowców i bezkręgowców, rzadziej drapieżnikami. Cechą charakterystyczną... Czytaj dalej Słownik biologiczny - 20 gatunków;
          • wije - 31 gatunków;
          • ryby - 32 gatunki;
          • brzuchorzęski - 49 gatunków;
          • skąposzczety - 50 gatunków;
          • skorupiaki Skorupiaki gromada z typu stawonogi. Ciało s. zróżnicowane jest na 2 tagmy: głowotułów i odwłok. Posiadają 19 par odnóży - dwie pary czułków, 6 par odnóży gębowych (żuwaczki, szczęki I i II pary,... Czytaj dalej Słownik biologiczny - 51 gatunków;
          • ssaki Ssaki stałocieplne kręgowce lądowe, niektóre wtórnie wodne (delfin, płetwal). Wszystkie ssaki oddychają płucami (płuca pęcherzykowate), mają czterodziałowe serce (2 przedsionki, 2 komory) i dwa obiegi krwi... Czytaj dalej Słownik biologiczny - 58 gatunków;
          • skoczogonki - 66 gatunków;
          • płazińce - 84 gatunki;
          • pierwotniaki Pierwotniaki jednokomórkowe organizmy eukariotyczne zaliczane tradycyjnie do królestwa zwierząt, a współcześnie do królestwa Protista. Najczęściej dzielimy je na 4 typy: wiciowce, zarodziowce, sporowce, orzęski.... Czytaj dalej Słownik biologiczny - 86 gatunków;
          • wrotki - 97 gatunków;
          • mięczaki - 111 gatunków;
          • ptaki Ptaki gromada stałocieplnych kręgowców. Ptaki posiadają zdolność do aktywnego lotu, co pociągnęło za sobą szereg przystosowań w ich budowie i fizjologii. Mają opływowy kształt ciała, kończyny... Czytaj dalej Słownik biologiczny - 250 gatunków;
          • nicienie Nicienie Nematoda - typ bezkręgowców obejmujący około 12000 gatunków zwierząt wód słodkich, słonych, gleb i form pasożytniczych. Przypuszcza się, że istnieje nawet 500 000 gatunków nicieni, żyją... Czytaj dalej Słownik biologiczny - 324 gatunki;
          • pająki - 331 gatunków;
          • roztocza Roztocza saprofity.
            Czytaj dalej Słownik biologiczny
            - 576 gatunków;
          • owady Owady najliczniejsza w świecie zwierząt gromada. Owady są lądowymi, tchawkodysznymi stawonogami. Mimo dużej rozmaitości kształtów i rozmiarów u wszystkich owadów plan budowy jest taki sam. Okryte chitynowym... Czytaj dalej Słownik biologiczny - 9284 gatunków;

Przeważającą ilość w świecie fauny Białowieskiego Parku stanowią bezkręgowce. Jednakże zwierzęta te nie zostały jeszcze całkowicie poznane. Co rok odkrywane i poznawane są zupełnie nowe gatunki. Z całą pewnością można także powiedzieć, że niektóre gatunki występują tylko na tym terenie. Kręgowce z kolei są dość dobrze poznane, ale stanowią niewielki udział wśród zwierząt parku. Najmniej liczną grypą kręgowców są gady, które są reprezentowane tylko przez kilka gatunków. Wśród nich dominuje jaszczurka zwinka oraz zaskroniec. Nielicznie występują gniewosz i żółw błotny.

Płazy są grupą niewiele tylko liczniejszą- wykazującą przy tym tendencję do zmniejszania swojej liczebności. Obecnie są one obserwowane zaledwie na kilku stanowiskach w Białowieskiej Puszczy. Oprócz kumaka są to także rzekotka drzewna, ropucha szara, żaba trawna, grzebiuszka ziemna, traszka zwyczajna i grzebieniasta.

Nieliczną grupą są także ryby, gdyż puszczańskie rzeki są raczej niewielkie. W sposób naturalny wpływa to na ograniczenie możliwości bytowania i rozwoju tej grupy.

Najlepiej poznaną grupą zwierząt są niewątpliwie ssaki. Dzięki informacjom potwierdzonym historycznie wiemy, że niektóre z nich wymarły bezpowrotnie. Odnosi się to do tarpana i tura. Niektóre gatunki zmniejszyły swój obszar występowania i nie są spotykane już na terenie Puszczy. Jest to na przykład żbik oraz norka europejska. Na ich miejscu są dzisiaj między innymi jenot, piżmak, mysz zaroślowa, norka amerykańska, czy nornik zwyczajny.

Bogatą i dość licznie reprezentowaną grupą w Puszczy Białowieskiej są ptaki. Porównując ten obszar z innymi terenami leśnymi można stwierdzić, że Puszcza jest obfita w te gatunki. Dzięki prowadzonym obserwacjom i badaniom stwierdzić można, że świat ptaków ciągle się rozwija. W ostatnich latach Puszcza Puszcza duży kompleks pierwotnego lasu, niekiedy zabagniony. W większości nieprzeobrażony działalnością człowieka. Zazwyczaj dla niego niedostępny. Obecnie terminem tym określa się też duże obszary lasu,... Czytaj dalej Słownik geograficzny wzbogaciła się o pleszkę i dziwonię. Znikły natomiast takie ptaki jak orlik grubodzioby, sowa błotna, dzierlatka, sokół wędrowny. Stan fauny ptaków oceniany jest jednak jako zadowalający i dobry.

Świat flory

Roślinność Białowieskiego Parku Narodowego szacowana jest na prawie 4500 gatunków. W liczbie tej znajduje się około 730 gatunków roślin naczyniowych, 277 gatunków porostów i ponad 3000 gatunków grzybów. Do rzadkich roślin, które występują na tym obszarze zaliczyć można takie okazy jak:

          • Pełnik europejski - roślina osiągająca wysokość do 50 cm; jej kwiaty mają barwę złocistożółtą; jest ona ceniona jako roślina ozdobna; podlega ochronie;
          • Kosaciec syberyjski - roślina rosnąca do 80 cm; kwiaty kosaćca są fioletowe; spotkać go można na wilgotnych łąkach i w zaroślach; podlega ochronie;
          • Arnika górska - zwana także kupalnikiem górskim; występuje w Europie, Azji i w Ameryce Północnej; należy do rodziny bylin astrowatych, jej liście mają kształt rolety, kwitnie na złocistożółto; podlega ochronie ścisłej;
          • Turówka wonna - zwana także żubrówką; jest to bylina należąca do rodziny traw; rośnie do wysokości 60 cm; kwiatostan Kwiatostan skupienie rozgałęzień pędów, na których powstają kwiaty. K. w typowej formie wykształcił się u roślin okrytozalążkowych. Wyróżnia się dwa zasadnicze typy k.: groniaste i wierzchotkowate.... Czytaj dalej Słownik biologiczny ma formę wiechy; występuje na łąkach i w zaroślach; jest to roślina chroniona; jej wysuszone ziele wykorzystywane jest w lecznictwie oraz jako przyprawa do alkoholi;
          • Obuwik - jest to roślina pochodząca z rodziny storczykowatych; w Polsce spotyka się obuwika pospolitego; rośnie on do wysokości 40 cm; jego kwiaty mają zabarwienie czerwonobrunatne z żółtą warżką; obuwik jest rośliną chronioną;

Szczególne miejsce w roślinności Parku Białowieskiego pełnią grzyby. Liczba gatunków grzybów, które są spotykane na tym obszarze określana jest na 3 do 4 tysięcy. Niewielka ilość to grzyby kapeluszowe. Warto pamiętać, że pod nazwą grzyby Grzyby grupa organizmów w randze królestwa obejmująca około 80 000 gatunków. Grzyby są cudzożywne, występują wśród nich pasożyty, saprofity i symbionty. Komórki grzybów posiadają chitynową ścianę komórkową,... Czytaj dalej Słownik biologiczny rozumiemy szeroką grupę organizmów - od organizmów jednokomórkowych,, poprzez pleśnie aż do roślin nadrzewnych. Charakterystyczną grupą, która występuje w Puszczy są śluzowce.

Puszcza Białowieska cechuje się ogromnym bogactwem porostów, które także zaliczane są do grupy grzybów. Występują tu porosty typu naskalnego, gatunki żyjące na drzewach oraz skałach. Najwrażliwsze gatunki niestety wyginęły.

Ogromna ilość grzybów kapeluszowych charakteryzuje się miękkimi owocnikami. Jako grupa jednak nie stanowią większości w rodzinie grzybów. Także wśród nich nie ma jedności- wyróżnić można grzyby kapeluszowe typu rurkowego ( jak maślaki czy koźlarze) oraz grzyby kapeluszowe typu blaszkowego ( tu wskazuje się na muchomory czy opieńki).

Te gatunki, które tworzą silne, chitynowe owocniki określane są jako huby. Na ogół nie zostają one rozpoznane, a jeśli już to sądzimy, że nie pełnią one żadnej pożytecznej roli. Tak jednak nie jest - jeszcze kilkanaście lat temu były one bardziej doceniane. Służyły między innymi do wytwarzania łatwopalnego materiału.

Gleby

Dzięki pracom prowadzonym w rezerwacie możliwe stało się poszerzenie ogólnej wiedzy na temat gleb. W wyniku przeprowadzonych w latach 1985 - 1990 prac na tym terenie wyróżniono następujące gleby:

          • gleby brunatne - powierzchnia 969,06 ha;
          • gleby płowe - powierzchnia 582,74 ha;
          • gleby rdzawe - powierzchnia 222,25 ha;
          • gleby bielicowe - powierzchnia 331,07 ha;
          • gleby murszowate - powierzchnia 43,43 ha;
          • czarnoziemy - powierzchnia 327,99 ha;
          • gleby glejobielicowe - powierzchnia 271,61 ha;
          • glejobielice - powierzchnia 16,19 ha;
          • gleby gruntowoglejowe - powierzchnia 158,04 ha;
          • gleby opadowoglejowe - powierzchnia 869,44 ha;
          • mady - powierzchnia 2,51 ha;
          • gleby torfowe wysokich torfowisk - powierzchnia 48,81 ha;
          • gleby torfowe przejściowych torfowisk - powierzchnia 417,69 ha;
          • gleby torfowe niskich torfowisk - powierzchnia 325,51 ha;
          • gleby mułowe - powierzchnia 11,92 ha;
          • gleby murszowe - powierzchnia 148,91 ha;

Różnorodność glebowa, a co za tym idzie także geologiczna, jest elementem kształtującym siedlisko. W Rezerwacie ścisłym występują prawie wszystkie siedliskowe typy lasów. Można przedstawić sposób, w jaki zróżnicowanie siedlisk odbija się na rodzaju gleb. Wygląda to w sposób następujący:

          • siedliska borowe - powierzchnia 38 ha;
          • siedliska borów mieszanych - powierzchnia 377,65 ha;
          • siedliska lasów liściastych - powierzchnia 2520,49 ha;
          • siedliska łęgów i olsów - powierzchnia 653,83 ha;
          • siedliska lasów mieszanych - powierzchnia 1053,49 ha;

W szeregu uwzględniającym wilgotność zróżnicowanie siedlisk jest jak podano niżej:

          • siedliska świeże - powierzchnia 1927,77 ha;
          • siedliska bagienne - powierzchnia 1142,66 ha;
          • siedliska wilgotne - powierzchnia 1573,13 ha;

Natomiast siedliskowe typy lasów przedstawiają się w sposób następujący:

          • bór wilgotny - powierzchnia 9,1 ha;
          • bór bagienny - powierzchnia 28,9 ha;
          • bór mieszany wilgotny - powierzchnia 120,83 ha;
          • bór mieszany świeży - powierzchnia 222,67 ha;
          • bór mieszany bagienny - powierzchnia 34,15 ha;
          • las mieszany wilgotny - powierzchnia 219,15 ha;
          • las mieszany świeży - powierzchnia 408,66;
          • las mieszany bagienny - powierzchnia 425,68 ha;
          • las świeży - powierzchnia 1296,44 ha;
          • las wilgotny - powierzchnia 1224,05 ha;
          • ols jesionowy - powierzchnia 395,7 ha;

Podstawowe gatunki drzew, które dominują w Rezerwacie Ścisłym to:

          • dąb szypułkowy - powierzchnia 899,79 ha;
          • grab zwyczajny - powierzchnia 867,67 ha;
          • świerk pospolity - powierzchnia 761,01 ha;
          • olsza czarna - powierzchnia 533,81 ha;
          • sosna zwyczajna - powierzchnia 519,6 ha;
          • jesion wyniosły - powierzchnia 270,08 ha;
          • broda brodawkowata i brzoza omszona - powierzchnia 276,07 ha;
          • lipa drobnolistna - powierzchnia 204,52 ha;
          • osika - powierzchnia 70,47;
          • klon zwyczajny - powierzchnia 181,24 ha;
          • wierzba - powierzchnia 52,0 ha;

Na terenie tym stwierdzono występowanie około 630 gatunków roślin naczyniowych. Wśród nich ponad połowa to gatunki rodzime.

Muzeum Przyrodniczo - Leśne

Muzeum Przyrodniczo - Leśne Białowieskiego Parku Narodowego jest nowoczesnym obiektem, który zaprojektowany został przez grono Grono kwiatostan o silnie skróconej i zgrubiałej osi głównej. Kwiaty są gęsto osadzone, np. u konwalii.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
wybitnych specjalistów. Wśród nich znajdowali się nie tylko przyrodnicy, ale także architekci i historycy sztuki.

Architektura wnętrza muzeum opiera się na planie spirali. Podłogi mają szczególne ukształtowanie, światła odpowiednio przyciemniane. Dzięki wydobywającym się dźwiękom puszczy każdy odwiedzający ma wrażenie, że przekraczając próg staje w środku prawdziwego lasu.

Prezentowane materiały są uszeregowane blokami tematycznymi - wyróżnić tu można na przykład:

          • zbiorowiska leśne;
          • działalność człowieka;
          • zbiorniki wodne;
          • zwierzęta drapieżne;

W przekazie informacji wykorzystywane są nowoczesne środki multimedialne. Dzięki temu prezentowane wiadomości są ciekawsze i łatwiejsze do przyswojenia.

Dziedzictwo kulturowe

Teren Białowieskiego Parku Narodowego należy do regionu Podlasia. W związku z tym obszar ten cechuje się wielością kultur i społeczności. Na pograniczu tym stykają się dwie główne tradycje - zachodnia oraz wschodnia. Odnaleźć można tu elementy kultury polskiej, białoruskiej oraz ukraińskiej. W efekcie różnorodnych prądów i trendów powstał a niezwykle bogata kultura. Odnaleźć możemy ją we wszystkich przejawach dziedzictwa kulturowego.

Puszcza Białowieska wraz z Parkiem stanowią obszar zabytkowy. Najstarsze ślady ludzkiej działalności pochodzą prawdopodobnie z neolitu. Młodsze elementy zabytkowe powstawały w średniowieczu, a są to przede wszystkim kurhany. One właśnie dobitnie potwierdzają zróżnicowanie etniczne społeczności zamieszkującej te tereny.

Śledząc historię omawianego obszaru należy powiedzieć, że aż do XIII stulecia był to teren przygraniczny Rusi, Zakonu Krzyżackiego, Korony i nielicznych plemion. Ziemie te były obszarami pogranicznymi Słowiańszczyzny Wschodniej jak i Zachodniej nie możliwe jest przeprowadzenie linii oddzielającej wpływy różnych kultur. Zmiana władzy politycznej narzucała równocześnie kierunek przemian- na przykład w okresie od X do XIII wieku zamiennie istniało osadnictwo mazowieckie ( utożsamiane z polskością ) oraz ruskie. Wiek XV przyniósł dopiero ustalenie granic państwowych i Puszcza Białowieska weszła w skład Wielkiego Księstwa Litewskiego. Po rozbiorach Polski obszar ten stał się częścią składową Cesarstwa Rosyjskiego. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę teren ten zaczęła zasiedlać ludność polska.

Po II wojnie światowej i dalszych zmianach obszar ten kontynuuje tradycję Rzeczpospolitej Wielu Narodów. Wśród dzisiejszych mieszkańców Puszczy Białowieskiej usłyszeć można ni tylko język polski, ale także gwarę ruską, ukraińską. Zachowały się także ślady w postaci regionalnych nazw własnych.

Różnorodność etniczna przekłada się zarazem na wielość wyznań. Dokumenty potwierdzają, że na terenie tym znajdowały się świątynie katolików, prawosławnych, unitów, czy nawet ewangelików. Warto zauważyć, że dziś większość przedstawicieli mniejszości białoruskiej zamieszkuje właśnie te obszary.

Do zabytkowych i niezwykle cennych obiektów tero regionu zalicza się Park Pałacowy i siedzibę dyrekcji Parku Białowieskiego. W Puszczy, obok stylu angielskiego, odnaleźć mnożna zabudowania na wzór szwajcarski. Do takich obiektów zalicza się Dworek Gubernatora w Parku Pałacowym, siedzibę Zakładu Lasów Naturalnych.

Elementem krajobrazu są także drewniane kapliczki i krzyże. Stoją one samotnie, albo w większych grupach. Ciekawostką są drewniane płoty, żurawie, brogi. W wielu gospodarstwach do dziś wykorzystuje się drewniane narzędzia i sprzęty. Cennym zabytkiem są drogi, które pełniły różne funkcje. Jedne miały charakter lokalny, inne wykorzystywano do obsługi polowań . Do dzisiejszych czasów zachowały się także ślady po karmnikach i paśnikach, po dawnych smolarniach i węglarniach. Niezwykle ciekawe są informacje na temat bartnictwa. Dane historyczne poświadczają, że już w XVI wieku zajmowano się w Puszczy wyrobem miodu.

Chcąc zobaczyć i poznać tradycję tego regionu warto wybrać się na Międzynarodowy Festiwal Muzyki Cerkiewnej w Hajnówce. Jest on organizowany w drugiej połowie maja. Warto także wziąć udział w imprezie zwanej Nocą Kupały.

Podsumowanie - kalendarium

    • 1916 rok - pierwsze projekty utworzenia na terenie Białowieskiej Puszczy rezerwatu przyrody;
    • 1919 rok - ogromne zainteresowanie naukowców losem żubrów; utworzono Tymczasową Państwową Komisję Ochrony Przyrody;
    • 1920 rok - opublikowanie projektu utworzenia rezerwatu leśnego;
    • 1921 rok - podjęcie decyzji o utworzeniu na terenie Puszczy Białowieskiej 5 rezerwatów, w tym rezerwatu ścisłego;
    • 1922 rok - utworzono Muzeum Przyrodnicze w Białowieży;
    • 1929 rok - przywieziono do Białowieży pierwsze żubry ( wcześniejsze okazy wyginęły);
    • 1932 rok - przekształcenie Nadleśnictwa Rezerwat w Park Narodowy;
    • 1934 rok - uchwalenie ustawy o ochronie przyrody;
    • 1947 rok - utworzenie Białowieskiego Parku Narodowego;
    • 1951 rok - wybudowanie nowego rezerwatu żubrów;
    • 1955 rok - utworzenie na terenie Parku Ośrodka Hodowli Rzadkich Zwierząt;
    • 1961 rok - rozebranie ruin pałacu carskiego; na ich miejscu powstał kompleks turystyczny;
    • 1968 rok - opublikowanie monografii pod tytułem " Park Narodowy w Puszczy Białowieskiej " ( pod redakcją docenta Janusza Falińskiego);
    • 1977 rok - wpisanie Białowieskiego Parku Narodowego na światową listę rezerwatów biosfery;
    • 1979 rok - wpisanie Białowieskiego Parku Narodowego na Światową Listę Dziedzictwa kulturalnego i Przyrodniczego;
    • 1980 rok - rozpoczęcie wydawania czasopisma "Parki Narodowe i Rezerwaty Przyrody";
    • 1988 rok - utworzenie Pracowni Naukowo - Badawczej;
    • 1996 rok - powiększenie obszaru Białowieskiego Parku Narodowego oraz utworzenie strefy ochronnej wokół Parku;
    • 2002 rok - konferencja jubileuszowa z okazji 80- lecia Białowieskiego Parku Narodowego;
    • 2004 rok - rozpoczęcie obchodów "Roku Żubrów";
    • 2005 rok - inauguracja obchodów pod hasłem "Człowiek i Puszcza";