Dodaj do listy

Grzyby, ich znaczenie w przyrodzie i dla człowieka.

Grzyby to duża grupa organizmów, dość zróżnicowana, a jednocześnie jednolita, jeśli chodzi o pochodzenie ewolucyjne. Obecnie szacuje się, że gromada Gromada W. S. Reymont Chłopi, bohater zbiorowy
Lipczanie stanowią jednolity organizm społeczny, mimo że są zbiorowością indywidualności i że są bardzo zróżnicowani ekonomicznie. Są wśród nich...
Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum
ta liczy ok. 200 do 300 tys. gatunków.

Są to organizmy kosmopolityczne, występujące niemal w każdym zakątku Ziemi, które wykształciły szereg przystosowań do środowiska, w którym żyją. Bardzo dobrze czują się w środowiskach ciepłych i wilgotnych, ale spotykane są także bardzo często w lasach strefy umiarkowanej, żyją także w wodach słodkich i słonych oraz na obszarach arktycznych samodzielnie, jak i w symbiozie z glonami, tworząc porosty, które spotkać też można w wysokich górach i innych ekstremalnych środowiskach. Ponadto niektóre pasożytują one na organizmach żywych. Mimo, że jest ich tak dużo, można by powiedzieć, że grzyby Grzyby grupa organizmów w randze królestwa obejmująca około 80 000 gatunków. Grzyby są cudzożywne, występują wśród nich pasożyty, saprofity Saprofity roztocza - cudzożywne organizmy niezwierzęce, które odżywiają się martwą materią organiczną, rozkładając szczątki roślinne i zwierzęce. Do s. należą m.in. bakterie fermentacyjne i gnilne, grzyby... Czytaj dalej Słownik biologiczny i symbionty. Komórki grzybów posiadają chitynową ścianę komórkową,... Czytaj dalej Słownik biologiczny otaczają nas z każdej strony, są dla nas niezauważalne, a to dlatego, że większość z nich to grzyby o mikroskopijnych rozmiarach. A nawet, jeśli są to grzyby makroskopowe, niewiele osób wie, że w Polsce występuje dwukrotnie więcej gatunków tych grzybów niż gatunków roślin naczyniowych.

Grzyby to organizmy, których ciało zbudowane jest z komórek otoczonych błoną, wyjątki stanowią organizmy jednokomórkowe, które mogą w pewnych stadiach rozwoju nie posiadać ściany. Komórki te budują strzępki, które następnie budują plechy. Plecha Plecha wielokomórkowe lub komórczakowe ciało nie zróżnicowane na organy i tkanki. Plecha może mieć postać nitkowatą, płatowatą, krzaczkowatą itp. Może też wykazywać zróżnicowanie na części... Czytaj dalej Słownik biologiczny może mieć formę nitkowatą (strzępkową), która tworzy grzybnie i wówczas zbudowana jest z silnie rozgałęzionej strzępki, która u grzybów niższych jest komórczakiem, którzy tworzy swoisty system rurek, w których swobodnie przemieszcza się cytoplazma, ponieważ brak jest jakichkolwiek ścian dzielących strzępkę. U grzybów wyższych występują częściowe przegrody, tworząc komórki, w których znajduje się jedno lub kilka jąder. W każdej takiej przegrodzie, centralnie znajduje się otwór, przez który przechodzi pasemko cytoplazmy, które łącze komórkę z sąsiadującymi komórkami. Plechy tego rodzaju mogą tworzyć bardzo liczne rozgałęzienia pod powierzchnią ziemi, dzięki czemu z łatwością pobierają na drodze dyfuzji substancje pokarmowe. Innym rodzajem plechy jest plecha plektenchymatyczna. Charakteryzuje się splecionymi ciasno strzępkami, które mogą tworzyć owocniki, ryzomorfy i inne złożone, duże formy. Strzępki gęsto ze sobą splecione tworzą nibytkankę, plektenchymę. Strzępki pozostają w bezpośrednim kontakcie ze sobą, ale nie są połączone blaszką środkową, zatem nie tworzą prawdziwej tkanki. Ponadto, w związku z tym, że grzyby należą do heterotrofów, nie posiadają one w komórkach chloroplastów, a materiałem zapasowym jest u nich glikogen, substancja zapasowa charakterystyczna dla zwierząt oraz tłuszcze. Komórki otoczone są ścianą komórkową zbudowaną z chityny. U niektórych przedstawicieli może być zbudowana z chityny i celulozy lub samej celulozy. Trzeba zaznaczyć, że ściana komórkowa grzybów ma znacznie bardziej skomplikowaną budowę niż roślin naczyniowych. Niektóre grzyby wytwarzają makroskopowe owocniki z gęsto splecionych strzępek. Owocniki związane są z rozmnażaniem płciowym i wytwarzaniem mejospor. Jako, że grzyby wykształcają rozmaite rodzaje owocników, ich budowa jest jednym z ważnych kryteriów podziału taksonomicznego gromady. Najważniejszym podziałem owocników jest podział na grzyby holokarpiczne i eukarpiczne. Grzyby holokarpiczne to takie, których wszystkie strzępki grzybn5 tworzą owocnik, natomiast eukarpiczny, kiedy owocnik Owocnik część grzybni wytwarzana u niektórych workowców i podstawczaków do celów rozrodczych. Owocnik powstaje ze zbitych strzępek, które tworzą plektenchymę (tkanka rzekoma). W obrębie owocnika można... Czytaj dalej Słownik biologiczny zbudowany jest tylko z części grzybni (czasem bardzo niewielkiej); grzyby eukarpiczne występują znacznie częściej w przyrodzie niż holokarpiczne.

Zasadnicza budowa grzybów i wykształcenie odpowiednich przystosowań, czy cech charakterystycznych związana jest ze środowiskiem, w jakim żyją i trybem życia grzybów. Grzyby po tym względem to saprofity lub pasożyty. Saprofity żywią się martwymi szczątkami organicznymi, drugie z kolei czerpią substancje odżywcze od żywiciela. Charakterystyczne dla komórek grzybów pasożytniczych jest wytwarzanie ssawek, zwanych haustoriami, przez które wnikają do wnętrza protoplastu komórek żywiciela. Specyficznym trybem życia prowadzonym przez wiele grzybów jest symbioza z systemami korzeniowymi roślin wyższych, nazwana mikoryzą.

Wraz z odkrywaniem nowych gatunków zmienia się także nieznacznie systematyka gromady. Obecnie grzyby dzielimy na: grzyby skoczkowe, grzyby sprzężniakowe, grzyby workowe, grzyby podstawkowe i grzyby niedoskonałe. Do grzybów wyższych zaliczamy dwa duże typy, grzyby workowe i podstawkowe.

Rozmnażanie grzybów jest bardzo zróżnicowane i zależy od grupy systematycznej. Należy jednak zaznaczyć, że grzyby bardzo często rozmnażają się bezpłciowo, także w różnoraki sposób. Organizmy jednokomórkowe najczęściej rozmnażają się wegetatywnie poprzez pączkowanie, które polega na wytwarzaniu wypustki z komórki, która następnie cały czas się powiększa aż osiągnie rozmiar komórki wyjściowej, a następnie zostaje od niej oddzielona. U form bardziej zaawansowanych mamy do czynienia z wytwarzaniem pływek, najczęściej opatrzonych dwoma wiciami. Formy makroskopowe, wytwarzające owocniki mogą rozmnażać się poprzez rozpad strzępek na pojedyncze komórki, wówczas mówimy o ooidiach, lub kiedy przed rozpadem komórki otaczają się grubą ścianą, tworząc przetrwalniki, a dopiero później oddzielają się mówimy o chlamydosporach. Poza tym cechą wspólną prawie wszystkich grzybów jest wytwarzanie zarodników, które są jedno- lub wielokomórkowe i nieruchome. Zarodniki mogą tworzyć się w samych komórkach, czyli zarodniach, lub, co zdarza się częściej, tworzą się poprzez odcięcie na końcu strzępki jednojądrowego jej fragmentu, który otoczony jest ścianą komórkową, a następnie oddzielenie się go od strzępki. Zarodniki powstające w ten sposób (zewnętrznie) określamy jako konidia, lub konidiospory. Rozmnażanie płciowe u grzybów pierwotnych występują ruchome gamety, które zlewają się, u form bardziej zaawansowanych występuje zlewanie się całych gametangiów, lub u form najbardziej wyspecjalizowanych gametangia Gametangia jedno- lub wielokomórkowe twory, w których rozwijają się gamety, występujące u roślin i grzybów w zależności od budowy i rodzaju wyróżnia się: plemnie (anterydia) - tworzące plemniki; lęgnie... Czytaj dalej Słownik biologiczny są mocno zredukowane, a łączą się dwie strzępki o przeciwnych znakach, z jądrami należącymi do różnych płci, co nazywamy syngamią.

W przyrodzie grzyby pełnią bardzo ważną rolę, rozkładając materię organiczną, przez co same uzyskują substancje pokarmowe, oczyszczając w ten sposób środowisko. Zamieszkując różne środowiska pełnią rolę destruentów na szeroką skalę, przyczyniając się tym samym do szybkiego obiegu pierwiastków w przyrodzie (m. in. obieg węgla). Prawdopodobnie w przyrodzie jest to ich największa rola. Większość ludzi nie zdaje sobie sprawy z tego, że gdyby nie grzyby (oraz inne mikroorganizmy) rozkładające martwą materię żylibyśmy w świecie pełnym martwych szczątków zwierząt, roślin oraz naszych własnych.

Zarówno dla człowieka, negatywnym działaniem ze strony grzybów jest ich pasożytnictwo. Niektóre grzyby powodują uciążliwe choroby roślin, które przyczyniają się do dziesiątkowania populacji, co w rolnictwie przynosi co roku ogromne straty (np. rdza zbożowa, parch dotykający drzewa owocowe itd.). W przyrodzie w pewien sposób reguluje to liczebność populacji i zapobiega nadmiernemu rozprzestrzenianiu się niektórych gatunków, ale w tak bardzo zmienionych obecnie ekosystemach równowaga ekosystemów została już dawno zachwiana i jej regulacja przez grzyby nie spełnia już takiej roli jak w stanie naturalnym. Oprócz tego grzyby pasożytnicze powodują wiele chorób zwierząt i człowieka, z których większość jest trudna do wyleczenia, ze względu na odporność grzybów. Są to: zakażenia grzybicze stóp, paznokci (drożdżaki, dermatofity), histoplazmoza itd. Ponadto grzyby w bardzo szybkim tempie potrafią rozkładać produkty spożywcze, tekstylne, drewno, co przynosi co roku olbrzymie straty w przemyśle. Sami zjawisko to możemy zaobserwować w naszej własnej kuchni na mniejszą skalę. Oczywiście, aby temu zapobiec powstają coraz nowocześniejsze środki grzybobójcze, wywołujące jak najmniejsze efekty uboczne, które mogłyby zaszkodzić człowiekowi.

Innym sposobem wykorzystania grzybów przez człowieka jest ich użycie w gastronomii. Stosunkowo niewielka liczba gatunków grzybów jest jadalna, ale są one powszechnie wykorzystywane i cenione. Niektóre z nich uprawia się nawet na skalę przemysłową (choćby tak popularna u nas pieczarka). Oprócz bezpośredniego wykorzystania kulinarnego grzybów, stosuje się je także pośrednio do produkcji pewnych substancji, używanych w przemyśle spożywczym na szeroką skalę tj. kwasek cytrynowy. Wykorzystywane są także w piekarnictwie (jako spulchniacze), do fermentacji alkoholowej, wykorzystywanej w browarnictwie i do produkcji innych alkoholi, a także w przemyśle mleczarskim. Podnoszą walory smakowe wielu produktów, oraz zapewniają prawidłowy przebieg procesu dojrzewania wielu rodzajów sera. Spożywane mogą być porównywalne nawet z warzywami, pod względem zawartości mikro- i makroelementów oraz niektórych witamin, choć są znacznie bardziej ciężkostrawne dla człowieka, ze względu na swoja chitynowa ścianę komórkową.

Kolejnym zastosowaniem grzybów jest ich niebagatelny udział w historii medycyny, a stosowane są do dziś. Przede wszystkim są one wykorzystywane do produkcji antybiotyków, które zwalczają bakterie. Przed (przypadkowym) odkryciem antybiotyków wiele chorób wywoływanych przez bakterie Bakterie organizmy jednokomórkowe niekiedy tworzące układy zbudowane z kilku luźno ze sobą związanych komórek. Zaliczane są do królestwa Monera. Wielkość bakterii wynosi od 0,2 do kilkudziesięciu µm.... Czytaj dalej Słownik biologiczny np. zapalenie płuc było w wielu przypadkach chorobami śmiertelnymi. Grzybem takim jest pospolity pleśniał, jeden z gatunków pleśniaka Penicillium notatum (znany, jako pędzlak) wytwarza antybiotyk, który później został nazwany przez Alexandra Fleminga penicyliną. Prowadził on badania w 1928 roku i odkrył on to zjawisko właściwie przez przypadek, kiedy pędzlak dostał się do szalki, na której hodowane były bakterie, a które uległy znacznemu rozproszeniu w bliskiej odległości od miejsca zakażenia grzybem. Oprócz antybiotyków z grzybów otrzymuje się także inne związki, które wykorzystywane są w przemyśle farmaceutycznym tj. cyklosporyny (działanie neuroprotekcyjne w chorobach tj. padaczka). Wiele grzybów stosowanych jest także w medycynie ludowej, naturalnej, np. pospolicie występująca huba, z której wyciąg stosowany jest w chorobach żołądka i kłopotach z trawieniem. Grzyby wytwarzają także substancje chemiczne, które działanie nie jest korzystne dla człowieka, a są to wręcz substancje trujące. Taką substancja jest kwas lizergolowy, wyizolowany z buławinki czerwonej (workowiec), który ma działanie halucynogenne, może powodować zaburzenia psychiczne i emocjonalne, a także negatywnie wpływa na podziały komórkowe, poprzez uszkadzanie chromosomów. To właśnie kwas lizergolowy jest substratem, z którego otrzymuje się narkotyk LSD.

Ponadto grzyby, dzięki swej stosunkowo prostej budowie oraz szybkiemu rozmnażaniu są bardzo dobrym materiałem do badań laboratoryjnych, wykorzystywane są głównie w genetyce. Odpowiednio zmodyfikowane genetycznie grzyby wykorzystywane są do produkcji pożądanych związków chemicznych tj. enzymy, hormony Hormony substancje biologicznie czynne, niosące specyficzną informację wytwarzane zarówno przez rośliny, jak i zwierzęta. Regulują przebieg procesów metabolicznych, wzrost, rozwój i rozmnażanie się organizmów.... Czytaj dalej Słownik biologiczny na szeroką skalę, co wykorzystywane jest w przemyśle farmaceutycznym i medycynie, a co roku pojawiają się nowe możliwości i zastosowania nowych gatunków grzybów do produkcji takich substancji.

Mimo tak szerokiego rozpowszechnienia grzybów na naszej planecie i wykorzystywania ich przez człowieka od niepamiętnych czasów, są one bardzo słabo poznane, w porównaniu z roślinami naczyniowymi. Jest to prawdopodobnie spowodowane tym, że większość grzybów to organizmy mikroskopijne, co stwarza trudności w badaniach terenowych. Trudności występują także w ich hodowli in vitro, ale cały czas trwają badania i odnajduje się wciąż nowe gatunki grzybów, co wskazuje na ich jeszcze nieodkrytą olbrzymią ilość, a co stwarza kolejne pole do badań. Jak zostało to przedstawione grzyby mają dla człowieka znaczenie dodatnie, jak i niekorzystne, ale oczywiste jest, że bez nich życie na Ziemi nie mogło by istnieć w obecnej postaci.

.