Dodaj do listy

PODZIAŁ MITOTYCZNY I MEJOTYCZNY - OPRACOWANIE

Organizmy wielokomórkowe zbudowane są z dwóch typów komórek: z komórek somatycznych oraz z komórek rozrodczych. W organizmie człowieka komórki somatyczne mają 23 pary chromosomów.

Komórki mają możliwość dzielenia się. Każdy podział jest procesem wieloetapowym. Składa się on z dwóch głównych etapów: z kariokinezy oraz cytokinezy.

Nowe komórki nigdy nie powstają de novo. Każda z nowych komórek ma swój początek w starszej komórce macierzystej i powstaje z jej podziału. Komórki po podziale zwiększają swoje rozmiary a po pewnym czasie wiele z nich przechodzi kolejne podziały stając się komórkami macierzystymi dla pokolenia nowych komórek. Są jednak również takie komórki, które po osiągnięciu pewnych rozmiarów przestają już rosnąć i przechodzą przez wiele modyfikacji po to, aby mogły spełniać w organizmie określone funkcje. Następuje wiec proces ich różnicowania na komórki różnego typu. Komórki zróżnicowane albo tracą na zawsze swoją zdolność do podziałów ( ma to miejsce w wypadku komórek budujących mięśnie szkieletowe albo erytrocyty) albo też mogą w określonych sytuacjach tą zdolność odzyskać.

Cały cykl życia komórki obejmuje czas od jej wyodrębnieniu się w procesie podziału jej komórki macierzystej aż do momentu jej śmierci (apoptozy) lub do podziału na komórki potomne. Nazywany jest cyklem komórkowym, składa się on z podziału komórki (z kariokinezy - podziału jądra i cytokinezy - podziału cytoplazmy) oraz z okresu międzypodziałowego, tak zwanej interfazy, która z kolei jest dzielona na fazę G1, fazę S oraz fazę G2.

CHROMOSOMY

Kiedy jądra komórkowe się dzielą, powstają w nich, co jest wynikiem zachodzącej spiralizacji chromatyny, chromosomy. Liczba chromosomów we wszystkich komórkach danego organizmu jest stałą cechą, charakterystyczną dla jego gatunku. W komórkach somatycznych człowieka występują dwadzieścia trzy pary chromosomów.

Jeżeli komórka zawiera w swoim jądrze podwójną pulę chromosomów, czyli ma ona pary tak zwanych chromosomów homologicznych, jest ona tak zwaną komórką diploidalną (2n).

Komórki haploidalne są to takie komórki, które posiadają pojedynczy zestaw chromosomów (1n). Diploidalna (2n) liczba chromosomów charakteryzuje gamety oraz gametofity roślin (ich pokolenie płciowe).

U człowieka komórkami haploidalnymi są komórki rozrodcze męskie i żeńskie, u których 1n=23 chromosomy.

PODZIAŁ KOMORKI

Na proces podziału komórki składają się dwa następujące po sobie etapy. Pierwszy z nich to kariokineza, czyli podział jądra komórki. Kolejnym procesem składającym się na podział komórki jest cytokineza, czyli podział cytoplazmy.

Wyróżnia się dwa odmienne typy kariokinezy: mitoza i mejoza.

A. MITOZA

Na początku procesu substancja chromatynowa, jaka zawarta jest w jądrze komórkowym, zaczyna wyraźnie zmieniać swoją strukturę. Skręca się coraz silniej, przybierając postać coraz bardziej grubiejących i skręcających się nici. W wyniku postępującego skręcenia chromatyny powstają specyficzne struktury, nazywane chromosomami. Ilość wytworzonych chromosomów zależy od gatunku, do jakiego należy osobnik, którego komórka ulega podziałowi. Cały proces powstawania chromosomów zachodzący poprzez skręcanie się chromatyny nazywa się PROFAZĄ. Profaza jest pierwszym z 5 etapów podziału kariokinetycznego komórki.

OKRESY MITOZY

OKRES G1 - rozpoczyna się od razu po zakończeniu się etapu poprzedzającej go mitozy. W okresie G1 nie zachodzi replikacja DNA. Przeważają procesy syntezy białek nad procesami ich rozpadu.

OKRES S - spada intensywność syntezy białek budulcowych oraz białek enzymatycznych. Wszystkie zachodzące w komórce procesy skupiają się na replikacji czyli syntezie DNA.

OKRES G2 - Replikacja DNA zostaje wstrzymana. Komórka przygotowuje wszystkie składniki swojego protoplastu do mającego nastąpić podziału. Silnie aktywują się procesy związane z syntetyzowaniem białek wrzeciona kariokinetycznego. Najważniejszym z nich jest tubulina.

NASTĘPUJĄ DALSZE ETAPY PODZIAŁU MITOTYCZNEGO:

1. PROFAZA- chromatyna Chromatyna niepodziałowa postać materiału genetycznego. Substancja jądra komórkowego podczas interfazy. W skład chromatyny wchodzi: DNA, RNA oraz białka histonowe i niehistonowe. DNA wraz z histonami (nukleosomy... Czytaj dalej Słownik biologiczny tworzy liczne chromosomy. Każdy z powstałych chromosomów zbudowany jest z dwóch chromatyd połączonych przez centromer. Podczas profazy zanikają jąderko oraz błona komórkowa dzielącej się komórki. Chromosomy zostają docelowo zepchnięte do centrum komórki. We wnętrzu jądra komórki powstają wrzeciona kariokinetyczne.

2. METAFAZA- etap ten polega na uporządkowaniu ułożenia chromosomów. Powstałe wcześniej chromosomy, które zbudowane są z dwóch chromatyd, układają się na tak zwanej płaszczyźnie równikowej utworzonej przez wrzeciono kariokinetyczne. Nici wrzeciona kariokinetycznego przebiegają pomiędzy centrami chromosomów a biegunami komórek. Pod koniec etapu metafazy włókna wrzeciona podziałowego silnie się skręcają a za ich skróceniem idzie pojawienie się sił ciągnących chromatydy w kierunku biegunów komórki, ku przeciwnym stronom.

3. ANAFAZA- faza wędrówki potomnych chromosomów w stronę przeciwległych biegunów komórki. Nici wrzeciona kariokinetycznego obkurczają się przyciągając chromatydy, które rozdzielają się po pęknięciu centromerów. do przeciwległych biegunów komórki po pęknięciu każdego z centromerów wędrują chromatyny. Powstaje wówczas wrzeciono kariokinetyczne i zaczyna się również podział cytoplazmy.

4.TELOFAZA- chromatydy stają się w czasie telofazy chromosomami potomnymi. Następuje odtworzenie błony jądrowej i jąderka wokół każdej z nowopowstałych dwóch grup chromosomów potomnych. Powstają dwa potomne jądra komórkowe. Każde z jąder potomnych zawiera w sobie identyczną liczbę chromosomów jaką miało jądro wyjściowe. Chromosomy w ich obrębie ulegają despiralizacji. Następuje dalszy podział komórki, w czasie którego powstają dwie komórki potomne o takiej samej informacji genetycznej, jaka była zawarta w komórce pierwotnej.

Mitoza jest to taki podział, w wyniku przebiegu którego nie zmniejsza się ilość chromosomów w jądrach potomnych powstałych z jądra pierwotnego. Mitoza ma miejsce w komórkach somatycznych tak u zwierząt jak i u roślin oraz w czasie powstawania gametu roślin. Dzięki podziałom mitotycznym możliwy jest wzrost całego organizmu. Mitoza pozwala na przekazanie niezmienionej informacji genetycznej z komórki pierwotnej do wszystkich komórek potomnych.

B) MEJOZA

Mejoza nazywana jest procesem redukcyjnych, ponieważ liczba chromosomów zawartych w komórkach potomnych jest o 50% zredukowana w stosunku do komórek macierzystych. należy podkreślić, że komórki potomne pomimo mniejszej o połowę ilości chromosomów zawierają kompletną informację genetyczną.

Mejoza przebiega niejako dwufazowo. Składa się ona z dwóch podziałów mejotycznych. Bezpośrednio po zakończeniu pierwszego podziału następuje drugi podział mejotyczny o charakterze podziału mitotycznego.

A. I PODZIAŁ MEJOTYCZNY:

I PROFAZA - chromatyna w jądrze komórki ulega spiralizacji, w wyniku czego powstają chromosomy. Powstałe chromosomy homologiczne ustawiają się po dwa, parzyście a każdy z chromosomów dzieli się na dwie chromatydy. Utworzone pary chromosomów homologicznych tworzą biwalenty. Chromosomy homologiczne ulegają następnie bardzo silnemu skręceniu. W I profazie dochodzi do pękania chromosomów i wymiany chromatyd pomiędzy chromosomami homologicznymi. To zjawisko wymiany chromatyd nosi nazwę: crossing-over.

Podczas I profazy wytwarza się wrzeciono kariokinetyczne a całkowicie zanika błona jądrowa otaczająca jąderko.

I METAFAZA - biwalenty, z których każdy zawiera po 2 chromosomy podzielone na dwie chromatydy, lokują się na płaszczyźnie równikowej wrzeciona kariokinetycznego. Włókna wrzeciona kariokinetycznego przebiegają pomiędzy centromerami chromosomów a dwoma przeciwległymi biegunami komórki.

I ANAFAZA Anafaza stadium w procesie mejozy i mitozy, w trakcie którego zlokalizowane w płytce równikowej wrzeciona podziałowego chromatydy siostrzane (podczas mitozy i II podziału mejotycznego) oraz chromosomy homologiczne... Czytaj dalej Słownik biologiczny - włókna wrzeciona kariokinetycznego obkurczają się, dzięki czemu pary chromosomów zostaną rozdzielone a chromosomy przemieszczają się w kierunku obu przeciwlegle wobec siebie ustawionych biegunów komórki. Powstaje wówczas wrzeciono cytokinetyczne.

I TELOFAZA- na tym etapie tworzą się dwa potomne jądra komórkowe, które posiadają o 50% mniejszą ilość chromosomów, niż zawierało jądro komórki pierwotnej, ale mimo to zawierają one pełną informację genetyczną.

b) II PODZIAL MEJOTYCZNY

PROFAZA II - wytwarza się wrzeciono kariokinetyczne, chromosomy dzielą się na chromatyny. zanika również błona jądrowa jąderka.

METAFAZA II - chromosomy (każdy zbudowany z dwóch chromatyd) wędrują na tak zwaną płaszczyznę równikową wrzeciona kariokinetycznego. Końce włókna wrzeciona kariokinetycznego skupione są na przeciwległych biegunach komórki a z drugiego końca przyczepiają się do centromerów chromosomowych.

ANAFAZA II - nitki wrzeciona kariokinetycznego ulegają skurczeniu. Chromosomy ulegają rozerwaniu na chromatydy, które przechodzą do przeciwlegle umiejscowionych biegunów komórki. Powstaje również wrzeciono cytokinetyczne.

TELOFAZA II- z jednej pierwotnej komórki macierzystej powstają już cztery Cztery Liczba cztery symbolizuje wszechświat materialny, cztery pory roku, cztery strony świata, cztery kwadry księżyca, cztery wiatry, cztery wieki ludzkości, cztery rzeki Hadesu, cztery konie Apokalipsy,... Czytaj dalej Słownik symboli literackich jądra komórkowe, które zawierają o połowę mniej chromosomów niż jądro przed podziałem zwanym mejozą. Następuje pełen podział komórki. W jego wyniku z jednej komórki pierwotnej powstają już cztery komórki potomne.

Mejoza jest to podział o charakterze redukcyjnym, w trakcie którego z jednej komórki diploidalnej tworzą się 4 komórki haploidalne (1n). Mejoza zachodzi przy powstawaniu komórek płciowych np. jajowe, plemników, u zwierząt oraz w zarodnikach u roślin.

Dzięki mejozie nie następuje zwiększenie ilości chromosomów w komórkach organizmów potomnych, w kolejnych pokoleniach organizmy danego gatunku mają identyczną liczbę chromosomów.

Mejoza, dzięki procesowi crossing-over oraz niezależnej segregacji chromosomów pochodzących od ojca i od matki, w anafazie I umożliwia ciągłą zmienność informacji genetycznej.

OCENA- 5

Budowa komórki, funkcje jej organelli oraz podziały komórkowe

1) Ściana komórkowa

Ściana komórkowa roślin zbudowana jest z celulozy i pektyn. Jest strukturą charakteryzującą komórki roślinne. Transport wybranych substancji pomiędzy komórkami roślinnymi umożliwiają pory, którymi inkrustowana jest ściana komórkowa. Pomiędzy łańcuchami zbudowanymi z celulozy są przestrzenie, które wypełniają woda oraz pektyny. Zespół tak zwanych łańcuchów pektynowych buduje mikrofibrylle.

W ścianach komórkowych odkładają się często substancje tłuszczowe.

2) Błona cytoplazmatyczna - plazmalemma- jest to błona białkowo- lipidowa, która otacza cytoplazmę oddzielając komórkę od środowiska wokółkomórkowego. Lipidy tworzą wraz z białkami płynną mozaikę. Błona komórkowa jest półprzepuszczalna- przechodzą przez nią tylko niektóre substancje, co znacząco wpływa na metabolizm komórki.

3) Cytoplazma

Cytoplazma jest to substancja koloidalna, która wypełnia wnętrze komórki. W jej skład wchodzi przede wszystkim woda, ale również globuliny o charakterze wyraźnie enzymatycznym, białka fibrylarne które tworzą cytoszkielet, lipidy, węglowodany oraz inne związki chemiczne. Stanowi ona główną część całej masy komórki. Jest koloidem w ciągłym ruchu, bezbarwnym przezroczystym, półpłynnym, o gęstości nieco większej od wody.

Cytoplazma jest strukturą o zróżnicowanej budowie, składa się ona z cytoplazmy podstawowej poprzedzielanej siateczką śródplazmatyczną. Cytoplazma Cytoplazma pozajądrowa część protoplazmy komórki eukariotycznej obejmująca także błonę komórkową. Składa się z cytoplazmy podstawowej zwanej hialoplazmą oraz zawieszonych w niej organelli. W niektórych... Czytaj dalej Słownik biologiczny podstawowa to ośrodek nazywany inaczej cytozolem lub matriks. Siateczka śródplazmatyczna nazywana jest inaczej retikulum endoplazmatycznym.

4) Siateczka śródplazmatyczna = retikulum endoplazmatyczne

Retikulum endoplazmatyczne jest to struktura błoniasta zbudowana z błon cytoplazmatycznych, które tworzą system rurek oraz cystern, które przenikają cytoplazmę podstawową. Cały ten system błon rozdziela cytoplazmę na poszczególne, w pewnym stopniu odrębne od siebie części, które są miejscem różnych reakcji biochemicznych.

Retikulum endoplazmatyczne jest niejednolite, dzieli się je na szorstkie i gładkie.

retikulum endoplazmatyczne gładkie - błony bez rybosomów, gładkie, bierze aktywny udział w procesach syntezy wszelkich kwasów tłuszczowych

retikulum endoplazmatyczne szorstkie - błony pokryte rybosomami, szorstkie, odgrywaj ważną rolę w procesach syntezy białek.

Od błon gładkiej siateczki śródplazmatycznej mogą odrywać się pojedyncze pęcherzyki, które później ulęgają przekształceniu w wakuole, sferosomy, peroksysomy i tym podobne.

Siateczka śródplazmatyczna spełnia bardzo istotną rolę w procesie syntezy białek i tłuszczy. Reguluje też przemieszczanie się wielu związków biochemicznych w komórce.

5) Mitochondrium

Mitochondria są to organelle komórkowe, które otaczają dwie błony cytoplazmatyczne o kształcie zbliżonym do kulistego lub wydłużonym. Wnętrze mitochondrium wypełnione jest przez matriks - koloidalny ośrodek, zawierający białka, z których najważniejsze są enzymy. W mitochondrium zachodzą procesy oddychania komórkowego, a w ich wyniku uzyskiwana jest energia, którą organizm magazynuje w postaci wiązań wysokoenergetycznych cząsteczek ATP - adenozynotrifosforanu. Mitochondria są organellami w pewnym stopniu niezależnymi od komórki, ponieważ mają one własne, inne niż jądrowe DNA oraz RNA, potrafią też syntetyzować część swoich białek.

6) Rybosomy

Rybosomy są kulistymi strukturami zbudowanymi z białek oraz RNA- rybosomalnego. Ich rola jest synteza białek. Mogą one występować jako wolne struktury w cytoplazmie albo jako związane z błonami retikulum endoplazmatycznego. Zespół kilku rybosomów połączonych poprzez nić matrycową tworzy polirybosom.

7) Lizosomy

Lizosomy są charakterystyczne tylko dla komórek zwierzęcych. Ich odpowiednikami wewnątrz komórek roślinnych są sferosomy. Mają one w sobie nieaktywne enzymy Enzymy białkowe biokatalizatory, zwiększające szybkość reakcji biochemicznych na drodze specyficznej aktywacji substratów. Enzymy obniżają energię aktywacji reakcji chemicznych i w efekcie zwiększają... Czytaj dalej Słownik biologiczny trawienne. W lizosomach mają miejsce procesy składające się na trawienie wewnątrzkomórkowe składników protoplastu.

8) Aparat Golgiego

Aparat Golgiego nazywane jest również nazywany diktiosomem. Jest on zbudowany ze stosików spłaszczonych cystern, które są ułożone równolegle do siebie. Cysterny te ograniczone są przez pojedynczą błonę białkowo-lipidową. Od nich oddzielają się pęcherzyki, które transportują duże ilości syntetyzowanych wielocukrowych substancji. W aparatach Golgiego następuje przebudowanie oraz różnicowanie się błon, które są przeznaczone do wbudowania w strukturę plazmalemmy.

9) Centriole

Występują w okolicach jądra komórkowego. Są one odpowiedzialne za wytwarzanie struktur wrzeciona kariokinetycznego.

10) Plastydy

Plastydy są organellami charakterystycznymi dla komórek roślinnych. Są to struktury o kulistym lub elipsoidalnym kształcie, otoczone podwójną błoną cytoplazmatyczą. Wnętrze plastydów wypełniają bezpostaciowy ośrodek- stomma, DNA oraz rybosomy.

Typy protoplastydów:

- chloroplasty Chloroplasty rodzaj plastydów. Organelle komórkowe występujące wyłącznie w komórkach roślinnych i uczestniczące w procesie fotosyntezy. Chloroplasty roślin wyższych mają zwykle kształt soczewkowaty, elipsoidalny,... Czytaj dalej Słownik biologiczny - zawierają w swoim wnętrzu zielony barwnik - chlorofil, który jest aktywny w procesach asymilacji. Mają one silnie wykształcony wewnętrzny system błon, które przyjmują kształt spłaszczonych woreczków, które noszą nazwę: tylakoidy. Tylakoidy układają się w stosy tworząc grana. Barwnik chlorofil wbudowany jest w lamelle tylakoidów.

- chromoplasty Chromoplasty plastydy barwne u roślin naczyniowych. Zawierają wyłącznie barwniki karotenoidowe - od żółtych ksantofili po czerwone karoteny. Barwniki te są rozpuszczalne w tłuszczach, mają postać kryształów lub... Czytaj dalej Słownik biologiczny - zawierają rozpuszczone w kroplach tłuszczu czerwone, żółte albo pomarańczowe barwniki należące do grupy barwników karotenoidowych. Barwniki mogą przyjąć również postać kryształów. Chromoplasty znajdują się w komórkach w dojrzałych kwiatów i w owocach oraz w starzejących się pod wpływem słońca jesiennych liściach, nadając im intensywne barwy.

- leukoplasty - bezbarwne, są zdolne do prowadzenia syntezy i do gromadzenia skrobi oraz innego rodzaju związków zapasowych.

11) Jądro komórkowe - struktura zawierająca informację genetyczną komórki, zawartą w DNA. W jej obrębie następują procesy zapoczątkowujące podziały komórek i umożliwiające przekazywanie informacji genetycznej organizmom potomnym.

Podział komórki
a) Mitoza

Profaza:

- chromatyna zbija się w chromosomy

- w późnym etapie profazy można już wyróżnić w budowie chromosomu dwie chromatydy

  • redukcji ulega błona jądrowa oraz jąderko,
  • utworzone zostaje wrzeciono kariokinetyczne,
  • część nitek wrzeciona kariokinetycznego przyłącza się do chromosomów.

Metafaza:

  • chromosomy skupiają się na płaszczyźnie równikowej wrzeciona kariokinetycznego.

Anafaza:

  • wrzeciono kariokinetyczne odciąga chromatydy powstałe po rozdzieleniu się chromosomów do przeciwległych biegunów dzielącej komórki

Telofaza:

- chromosomy się despiralizują, następnie tworzą siateczkę chromatynową

- odtworzeniu ulegają jąderko oraz błona jądrowa wokół zespołów chromatyny potomnej.

W wyniku procesu podziału mitotycznego z podzielonej komórki pierwotnej powstają dwie komórki potomne, które mają identyczną ilość oraz jakość DNA jaka była zawarta w macierzystej komórce.

b) Mejoza

+ Profaza I podziału:

- dłuższa niż w procesie mitozy

- chromosomy homologiczne układają się po dwa, w pary - tak zwane biwalenty

- zanika zarówno jąderko jak i cała błona jądrowa,

- tworzy się wrzeciono kariokinetyczne

- odcinki chromatyd wymieniają się pomiędzy chromosomami homologicznymi - jest to proces tak zwanego crossing - over

+Metafaza I podziału:

- pary chromosomów skupiają się na płaszczyźnie równikowej wrzeciona kariokinetycznego

+Anafaza I podziału

- z każdej pary chromosomów homologicznych jeden przemieszcza się w kierunku przeciwległego bieguna dzielącej się komórki.

+Telofaza I podziału

- powstają z jednego jądra pierwotnego dwa jądra potomne, które mają zredukowaną o 50% liczbę chromosomów.

Po pierwszym podziale mejotycznym zachodzi drugi o charakterze podobnym do mitozy. W wyniku obu podziałów jednej komórki (2n) powstają ostatecznie cztery nowe komórki potomne (1n).

OCENA- 4

BAKTERIE I WIRUSY

Wirusy

Wirusy są to najprostsze organizmy, istoty jakby z pogranicza materii żywej i nieożywionej. Wirusy nie przeprowadzają własnej przemiany metabolicznej, nie ma u nich ani procesu oddychania ani odżywiania. Do przeprowadzenia procesu rozmnażania wirusy wykorzystują wnętrze zaatakowanych przez siebie komórek. Wirusy są zbudowane z DNA oraz RNA otoczonych białkowym płaszczem.

Wirusy wnikają do komórek gospodarza i wprowadzają tam swój kod genetyczny, na matrycy którego następuje synteza kwasu nukleinowego i białek wirusa. Tak przeprogramowane przez wirusa komórki służy więc wirusowi do namnażania się.

Wirusy dzielimy na:

- wirusy bryłowe - najczęściej dwudziesto lub dwunastościany

- wirusy spiralne (hekoidalne) - mają kształty pałeczki albo też nieregularnych splotów

- bakteriofagi Bakteriofagi fagi - wirusy wywołujące choroby komórek bakterii. Zawierają kwas nukleinowy: DNA lub RNA (bardzo rzadko), otoczony przez płaszcz białkowy (kapsyd). Zwykle zbudowane są z główki zawierającej... Czytaj dalej Słownik biologiczny - wirusy bakteryjne, które zbudowane są z główki i z ogonka

- wirusy o bardziej złożonej budowie.

Choroby wywołane przez wirusy:

Do chorób wywoływanych przez wirusy należą między innymi grypa, bardzo niebezpieczne dla zdrowia i życia chorego zapalenie opon mózgowych, choroba Choroba występuje wtedy, gdy bodźce zewnętrzne są zbyt silne lub działają zbyt długo, przy równoczesnym zmniejszaniu się zdolności przystosowania organizmu.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
Hainego - Medina (polio), odra, żółtaczka czy też półpasiec, różyczka i świnka, ospa, wścieklizna , AIDS, nosówka u zwierząt, pryszczyca bydła.

U roślin wirusy wywołują mozaikę tytoniową, czyli plamistość liści czy też kędzierzawkę.

Niektóre wirusy mają zdolność niszczenia bakterii chorobotwórczych.

Bakterie

Bakterie są mikroorganizmami o bardzo małych rozmiarach od 0,2 do 80 mikrometra. Charakterystyka Charakterystyka zestawienie cech charakterystycznych osoby lub rzeczy, analiza, interpretacja, oddanie (w dziele naukowym, artystycznym) cech zewnętrznych i wewnętrznych osoby, postaci literackiej, zjawiska itp.
...
Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych
budowy bakterii:

Wyróżnia się bakterie Bakterie organizmy jednokomórkowe niekiedy tworzące układy zbudowane z kilku luźno ze sobą związanych komórek. Zaliczane są do królestwa Monera. Wielkość bakterii wynosi od 0,2 do kilkudziesięciu µm.... Czytaj dalej Słownik biologiczny kuliste, laseczkowate oraz spiralne, zależnie od ich kształtu. Bakterie są organizmami jednokomórkowymi, które nie mają jądra właściwego a jedynie nukleoid składający się z genoforu- splątanej nici nukleinowej. Genofor funkcjonalnie odpowiada chromosomowi. W cytoplazmie zawarte są rybosomy oraz mezosomy, które są centrum energetycznym komórki. Cytoplazma zawiera substancje zapasowe, głównie węglowodany i tłuszcze; białka, wolutynę. Bakterie nie mają mitochondriów, ich rolę spełniają mezosomy. Nie mają też retikulum endoplazmatycznego ani plastydów. Bakterie są otoczone błoną cytoplazmatyczną zbudowaną z węglowodanów, tłuszczy i białek. Powierzchnia bakterii otoczona jest śluzową otoczką a niektóre z nich mają na swojej powierzchni kurczliwe rzęski umożliwiające poruszanie się w płynnym środowisku.

Większość bakterii jest cudzożywna (heterotroficzna). Niektóre bakterie przeprowadzają jednak proces fotosyntezy (bakterie samożywne - autotroficzne). Bakterie dzielą się również na tlenowe i beztlenowe. Bakterie tlenowe to aeoroby. Beztlenowce Beztlenowce anaeroby - organizmy zdolne do życia w środowisku pozbawionym tlenu lub zawierającym tlen w ilości śladowej. Uzyskują energię w procesach fermentacji lub utleniania związków organicznych. Beztlenowce... Czytaj dalej Słownik biologiczny uzyskują energię potrzebną im do wszelkich procesów życiowych z przeprowadzanego beztlenowego utleniania wielu związków organicznych bez udziału tlenu pobieranego z zewnątrz. Nazywane są beztlenowcami lub anaerobami. Wyróżnia się beztlenowce względne, które mogą funkcjonować w środowisku tlenowym oraz bezwzględne, które tlen zabija.

Z najbardziej znanych bakterii wymienić należy bakterie brodawkowe żyjące w korzeniach roślin motylkowych, bakterie azotowe nitryfikujące, azotobakterie odpowiedzialne za fermentację mlekową i octową. Do bakterii chorobotwórczych należą następujące bakterie, które powodują niżej wymienione choroby:

- choroba weneryczna => krętek biały

- Angina => paciorkowiec

- Dur brzuszny => pałeczki bakteryjne

- dur plamisty=> wywołany przez bakterie riketsje

- gangrena => tężec

- czerwonka Czerwonka dyzenteria, krwawa biegunka - choroba zakaźna jelita grubego występująca u ludzi i zwierząt człekokształtnych. Po kilkudniowym okresie inkubacji pojawiają się objawy choroby: gorączka, bóle brzucha,... Czytaj dalej Słownik biologiczny => Bakterie przewodu pokarmowego

- gruźlica=> prątki gruźlicy

OCENA- 4

Organelle komórkowe

Struktury wchodzące w skład komórki dzieli się przede wszystkim na plazmatyczne i nieplazmatyczne.

a. PLAZMATYCZNE:

  • błona plazmatyczna
  • cytoplazma
  • jądro komórkowe
  • mitochondria
  • plastydy komórek roślinnych
  • retikulum endoplazmatyczne
  • rybosomy
  • struktury Golgiego
  • lizosomy

b. NIEPLAZMATYCZNE:

- ściana komórkowa (nie występuje jedynie w komórkach organizmów zwierzęcych).

Plastydy

Plastydy są to organelle, które występują tylko w komórkach roślin. Posiadają one prosty system błon tworzony przez liczne spłaszczone pęcherzyki - tylakoidy.

W komórkach bakterii grupa tylakoidów tworzy chromatofor.

Plastydy mają własne DNA oraz własny aparat, który jest niezbędny w procesie syntezy białek. Zaliczamy je do organelli mających zdolność samoreplikowania się.

Ze względu na pełnioną rolę, pochodzenie i barwę, plastydy dzieli się na:

= PROPLASTYDY- plastycy, które występują we wszystkich komórkach embrionalnych. Proplastydy są bezbarwne, od mitochondriów różnią się równoległym układem błon wewnętrznych.

= LEUKOPLASTY - bezbarwne organelle, które powstają najczęściej z proplastydów. Leukoplasty mają mało rozbudowany system wewnętrzny błon. Pod wpływem energii świetlnej mogą przeistoczyć się w chloroplasty. Potrafią syntetyzować skrobię.

= CHLOROPLASTY - aktywne fotosyntetycznie, barwne organelle, które powstają pod wpływem światła z proplastydów oraz z leukoplastów. Zewnętrzna błona chloroplastów jest gładka z kolei wewnętrzna tworzy system wpukleń. Chloroplast posiada dwa typy tylakoidów:

  • Krótkie tylakoidy, poukładane w stosy, tworzące więc tak zwane grana
  • długie tylakoidy , mniej liczne, które łączą grana.

W jednej komórce jest około 50 gran.

Chloroplasty pozwalają na prowadzenie przez rośliny asymilacji dwutlenku węgla przy warunkach nasłonecznienia.

= CHROMOPLASTY - organelle barwne (z żółtym ksantofilem lub czerwonym karotenem). powstające z proplastydów albo z chloroplastydów.

RYBOSOMY

Rybosomy są organellami odpowiedzialnymi za procesy biosyntezy białek, których nie oddziela od środowiska cytoplazmatycznego żadna błona cytoplazmatyczna. Rybosomy zbudowane są z RNA oraz z białek . Każdy rybosom zbudowany jest z dwóch podjednostek - większej i mniejszej.

Ze względu na zróżnicowane rozmiary tych podjednostek oraz całych rybosomów dzieli się je na rybosomy małe, czyli rybosomy występujące u Procariota i w plastydach i mitochondriach Eucariota, oraz na rybosomy duże, czyli występują w cytoplazmie komórek eukariota, najczęściej jako rybosomy związane z błonami retikulum endoplazmatycznego szorstkiego.

U Procariota rybosomy tworzą się w cytoplazmie, u Eucariota synteza rRNA zachodzi przede wszystkim w jąderku, gdzie rRNA zostaje zaopatrzony w białka, powstają tam duże kompleksy RNA-białko - jednostki pierwotne. Wędrują one do cytoplazmy, tam też łączą się w już w pełni kompletne rybosomy.

JĄDRO KOMÓRKOWE

U organizmów procariotycznych odpowiednikiem jądra komórkowego jest nukleoid - centralny obszar cytoplazmy zawierający cząsteczkę DNA.

W przeciętnej komórce znajduje się jedno jądro. Jeżeli w jednej komórce zawartych jest więcej jąder niż jedno to jest to komórczak. Komórczaki powstają albo przez wielokrotny podział jądra bez podziału cytoplazmy albo poprzez zlewanie komórek jądrowych.

Jądro złożone jest z:

-OTOCZKI JĄDROWEJ składającej się podwójnej błony biologicznej złożonej z błony zewnętrznej i wewnętrznej, które w miejscach swego połączenia tworzą pory, przez które transportowane są składniki cytoplazmy. Błona wewnętrzna otoczki jądrowej jest gładka. Na zewnętrznej błonie ułożone są rybosomy i łączy się ona z retikulum endoplazmatycznym szorstkim.

-KARIOLIMFY, która wypełnia jądro komórkowe. W kariolimfie zanurzona jest chromatyna złożona z fibryli, które są zbudowane z białek histonowych. W podziałach komórkowych następuje spiralizacja chromatyny i powstają chromosomy zbudowane z dwóch chromatyd.

-JĄDERKA, które nie jest oddzielone żadną błoną od reszty komórki. Jąderko Składa się z licznych białek, z RNA oraz małej ilości DNA. Jąderko zanika w czasie cytokinezy. Pełni ono funkcję magazynu informacji o strukturze wszystkich białek.

STRUKTURY GOLGIEGO

Struktury Golgiego to systemy zbudowane z diktiosomów - pojedynczych aparatów Golgiego złożonych zwykle z 4 do 8 płaskich woreczków ułożonych jeden na drugim w stosy. Struktury te są porozrzucane w całej cytoplazmie. Nie występują nigdy w żadnych komórkach prokariotycznych. Najwięcej ich jest w komórkach roślin nagonasiennych. Diktiosomy są zbudowane z gładkich błon biologicznych. Dużo aparatów Golgiego znajduje się w trzustce ssaków.

LIZOSOMY

Lizosomy są to organelle, które powstają z opisanych wcześniej struktur Golgiego. Lizosomy mają prostą budowę. Otoczone są zawsze pojedynczą błoną. Zachodzi w nich rozpad związków złożonych. Jeżeli komórka będzie uszkodzona enzymy lizosomu spowodują jej samostrawienie. U zwierząt enzymy lizosomalne są odpowiedzialne za wewnątrzkomórkowe trawienie w komórkach każdego typu.

MITOCHONDRIA

Mitochondrium dostarczają organizmowi energii użytecznej we wszelkich procesach biologicznych. Energia ta powstaje dzięki zachodzącemu w nich procesach oddychania komórkowego. Jest ona magazynowana w wysokoenergetycznych wiązaniach cząstek ATP - adenozynotrifosforanu. Energii dostarczają procesy utleniania weglowodanów, tłuszczy i białek.

Mitochondrium ma podwójną błonę białkowo-lipidową, której wewnętrzna część wpukla się do środka tworząc liczne grzebienie mitochondrialne. Wnętrze mitochondrium wypełnione jest przez macież-matriks.

CYTOPLAZMA

Cytoplazma jest najważniejszym składnikiem protoplastu. Stanowi ona wielofazowy układ koloidalny, który jest środowiskiem dla ogromnej większości reakcji biochemicznych. Cytoplazma może zmieniać stan swego skupienia: sol (stan półpłynny) może przejść w żel (półstały).

Przejścia stanów skupienia cytoplazmy:

sol-kolagulacja > żel

żel - peptyzacja > sol.