Dodaj do listy

Wpływ roślin na funkcjonowanie ekosystemów

Organizmy zaliczane do królestwa roślin cechuje wielkie zróżnicowanie. Systematycy umieszczają w nim zarówno bakterie Bakterie organizmy jednokomórkowe niekiedy tworzące układy zbudowane z kilku luźno ze sobą związanych komórek. Zaliczane są do królestwa Monera. Wielkość bakterii wynosi od 0,2 do kilkudziesięciu µm.... Czytaj dalej Słownik biologiczny (mikroskopijne i jednokomórkowe), jak i organizmy wyżej uorganizowane (wielokomórkowe). Funkcje jakie rośliny spełniają w życiu naszej planety nie mogą zostać niezauważone. Są one producentami szeregu związków organicznych, tlenu, stanowią podstawowy składnik pokarmowy zwierząt oraz ludzi. Wytwarzane przez drzewa iglaste żywice są wykorzystywane w przemyśle chemicznym. Związki organiczne produkowane przez rośliny spełniają fundamentalną rolę w produkcji leków, kosmetyków oraz wielu innych środków chemicznych. Nie podlega również dyskusji fakt, że są elementami dekoracyjnymi, znacząco podnoszącymi walory estetyczne miejsc, w których zostały umieszczone. Trudno sobie wyobrazić jak mogłoby wyglądać życie na naszej planecie, gdyby nie istniały na niej rośliny. Aby w pełni zrozumieć i zdać sobie sprawę z tego, jak istotną rolę spełniają rośliny w przyrodzie i życiu człowieka, należy je dokładnie poznać.

Z badań przeprowadzonych przez paleobotaników wynika, że pierwsze organizmy, które pojawiły się na Ziemi musiały być samożywne - zgodnie z obowiązująca dziś definicją były więc roślinami. W początkowym okresie istnienia naszej planety, ponad jej powierzchnią unosiły się dymy wydobywające się z nieustannie wybuchających wulkanów. Pierwsze krople deszczu spadły prawdopodobnie dopiero około 1 mld lat temu, a rezultatem opadów było powstanie praoceanu. Przypuszczalnie właśnie wtedy rozwinęły się pierwsze formy życia. Początkowo były to organizmy jednokomórkowe, odżywiające związkami chemicznymi o nieskomplikowanej budowie, nie posiadające wyraźnie wyodrębnionego jądra komórkowego. Kolejnym przystankiem na drodze ewolucji było pojawienie się organizmów posiadających otoczony błoną materiał genetyczny oraz organelle zawierające barwniki, pozwalające na przeprowadzenie procesu fotosyntezy. Byli to więc samożywni, wydzielający do otoczenia tlen, praprzodkowie roślin. Zdecydowanie młodsze od roślin są organizmy nieautotroficzne. Szacuje się, że ślady pierwszych zwierząt morskich - gąbek i meduz mogą pochodzić z przed 700 mln lat. W trakcie kolejnych stu milionów lat wyewoluowały zwierzęta, których mięśnie były oparte na sztywnej konstrukcji zewnętrznej, jaką była muszla Muszla skorupa - szkielet zewnętrzny mięczaków i ramienionogów wytwarzany przez komórki gruczołowe naskórka brzegów płaszcza. Wyjątkowo u głowonogów występuje muszla wewnętrzna. M. ma znaczenie... Czytaj dalej Słownik biologiczny lub wewnętrznej, czyli szkielecie. Wiek pierwszych kręgowców ocenia się na około 400 milionów lat. Od tego momentu życie stopniowo zaczęło rozwijać się także na podmokłych terenach lądowych. Powoli rozwijały się rośliny o niezbyt okazałych rozmiarach, mchy, a następnie organizmy drzewopodobne. Rozmiary tych z nich, które żyły około 300 milionów, dochodziły nawet do 30 m wysokości. Były to przede wszystkim paprocie, skrzypy oraz widłaki. O ich wyśmienitym przystosowaniu do życia w panujących wówczas warunkach środowiskowych może świadczyć to, że ich szczątki są obecnie odnajdywane na powierzchni niemal całej Ziemi. Właściwe drzewa, w formie przypominające organizmy współcześnie żyjące, pojawiły się prawdopodobnie około 100 miliona lat temu. Obecnie dominującą grupą organizmów autotroficznych są rośliny kwiatowe.

Organizmy samożywne, określane mianem producentów są pierwotnym źródłem substancji organicznej w naturze. Oznacza to, że ogół biomasy, a zatem wszystkie istoty żywe składające się na określony ekosystem, są rezultatem działalności syntetycznej roślin. Przepływ energii w ekosystemie jest jednostronny i zachodzi od w kierunku od producentów do reducentów. W trakcji przekazywania energii pewna jej część zostaje zazwyczaj utracona.

Cechą charakterystyczną autotrofów jest ich zdolność do produkcji związków organicznych z prostych substancji nieorganicznych. Procesy te wymagają nakładów energii. Jej źródłem przeważającej części dla autotrofów jest promieniowanie słoneczne. Rośliny, które wykształciły specjalny aparat, zdolny do wykorzystania światła słonecznego w trakcie produkcji substancji odżywczych, nazywamy fotoautotrofami. Do tej grupy zalicza się większość roślin, sinice Sinice cyjanofity / cyjanobakterie - fotosyntetyzujące organizmy prokariotyczne, jednokomórkowe lub tworzące wielokomórkowe skupienia różnego kształtu (nici, prymitywne plechy). S. są bardzo zróżnicowane... Czytaj dalej Słownik biologiczny oraz część bakterii. Oprócz fotoautotrofów, wśród organizmów autotroficznych wyróżnia się także chemoautotrofy. Różnica między opisywanymi organizmami polega na tym, że druga z omawianych grup korzysta z energii powstającej w trakcie procesów utleniania prostych związków nieorganicznych np. siarki, azotu, wodoru. Chemoautotrofy Chemoautotrofy grupa organizmów autotroficznych. Chemoautotrofami są bakterie, które potrafią syntezować związki organiczne z prostych związków nieorganicznych na drodze chemosyntezy. Energię konieczną do syntez bakterie... Czytaj dalej Słownik biologiczny są zdecydowanie rzadziej spotykane we współczesnej florze, a zalicza się do nich pewne grupy bakterii.

Energia, jak już wspomniano pochodząca z różnych źródeł, zostaje przekształcona w trakcie fotosyntezy na energię wiązań chemicznych powstających w syntetyzowanych związkach organicznych. Znaczną jej część (80 - 90 procent) zużywają same rośliny, głównie w trakcie oddychania, ale również na inne procesy życiowe. Pewien procent zostaje rozproszony w postaci ciepła, natomiast od 10 do 20 jej procent jest wbudowywanych w komórki i tkanki, a więc staje się dostępne dla organizmów stanowiących kolejne ogniwa łańcucha pokarmowego. Roślinożercy wykorzystują jedynie 10% ogólnej produkcji roślinnej.

Można więc stwierdzić, iż organizmy autotroficzne są podstawą funkcjonowania każdego ekosystemu. To one bowiem wytwarzają pokarm Pokarm związki chemiczne, zarówno organiczne, jak i nieorganiczne, niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu, pobrane ze środowiska zewnętrznego. autotrofizm, heterotrofizm.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
oraz tlen zużywany przez konsumentów, przez co mają bezpośredni wpływ na rozwój i kondycję biocenoz.

Fundamentalną rolę we wspomnianej produkcji tlenu spełniają lasy. Największe jego ilości powstają w strefie lasów tropikalnych i właśnie dlatego obszar ten określany jest mianem zielonych płuc świata. Inną niezwykle ważną ich funkcją jest pochłanianie dwutlenku węgla. W ciągu roku może to być nawet do 20% powstałego w wyniku działalności ludzkiej gazu. Lasy mają więc istotny wpływ na kształtowanie równowagi klimatycznej. Bez nich życie na Ziemi z pewnością przestałoby istnieć. Zbiorowiska leśne stanowią jedną z podstawowych formacji roślinnych i od stuleci są nierozłącznie elementem krajobrazu. Są elementem decydującym o zachowaniu idealnej równowagi w przyrodzie.

Zbiorowiska leśne spełniają szereg różnorodnych funkcji nie tylko w przyrodzie ale również w przemyśle i rolnictwie. Ich pozytywne oddziaływanie na gospodarkę rolną można poprzeć kilkoma przykładami. Po pierwsze zabezpieczają one glebę przed erozją. Zapobiegają stepowieniu krajobrazów, ograniczają siłę wiatru i regulują gospodarkę wodną. Lasy, a właściwie liście oraz gałęzie drzew, spełniają również funkcję naturalnej zapory dla szeregu zanieczyszczeń przemysłowych, rozprzestrzeniających się w atmosferze za pomocą wiatru. Lasy są więc naturalnymi filtrami powietrza, decydującymi o jego jakości (czystości) i składzie.

Znacząco wpływają na poziom wilgotności powietrza i gleby. Liście drzew wychwytują z atmosfery parę wodną. Na ich powierzchni ulega ona skropleniu, a następnie spływa po powierzchni drzewa do ziemi. W lasach porastających łańcuchy górskie opisane wyżej zjawisko stanowi czasami nawet 70% ogółu opadów. Leśna gleba, pokryta warstwą ściółki oraz humusu, doskonale magazynuje wodę i może stanowić jej rezerwuar w okresach suszy. Zjawisko to leży u podstaw występowania zbalansowanego poziomu wysycenia wodą gleb, znajdujących się na terenach zalesionych. Lasy mogą stanowić także naturalne filtry oczyszczające wodę i zatrzymywać na swojej powierzchni zanieczyszczenia, które mogłyby się do niej przedostać. Wywierają znaczący wpływ na kształtowanie pogody, zarówno w skali globalnej, jak i lokalnej.

Lasy mogą być z powodzeniem wykorzystywane w procesach rekultywacji, czyli tzw. regeneracji biologicznej. Mogą być sadzone na obszarach zdewastowanych czy zniekształcanych przez przemysł, takich jak np. hałdy pokopalniane, wypełnione wysypiska śmieci.

Zbiorowiska leśne są zapewne elementem wzbogacającym różnorodność oraz złożoność krajobrazów. Stanowią tereny, na których występują warunki sprzyjające ocaleniu potencjału biologicznego i umożliwiające zachowanie różnorodności genetycznej gatunków. Jest schronieniem i zarazem naturalnym siedliskiem dla wielu gatunków zwierząt.

Równie istotne z punktu widzenia zachowania liczby siedlisk są biomy Biomy zespoły ekosystemów, które tworzą duże i łatwe do rozróżnienia regiony biologiczne na Ziemi, np. tundra, tajga, pustynia, step.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
trawiaste. Na ich obszarze, wśród traw, krzaczastych zarośli czy trzcinowisk, wiele gatunków ptaków ma swoje miejsca łęgowe. Spotyka się tam mnogość gatunków bezkręgowców i kręgowców.

Istotnym czynnikiem ekologicznym są z pewnością rośliny żyjące w zbiornikach wodnych. Często spełniają one funkcję naturalnych denitryfikatorów, wspierających filtrację biologiczną, i oczyszczających akweny wodne ze szkodliwych, m.in. dla ryb, związków azotowych. Stanowią również kryjówki dla organizmów wodnych, a w szczególności dla narybku, zwiększając tym samym ich szanse na przetrwanie.

Niszczenie lub zaburzanie równowagi w ekosystemach roślinnych niesie ze sobą szereg negatywnych skutków. Jednym z nich jest tzw. efekt cieplarniany wynikający m. in. z prowadzenia rabunkowej gospodarki lasów. Nadmierne wycinanie drzew uniemożliwia usuwanie w odpowiednim czasie, stale emitowanego do atmosfery dwutlenku węgla. Gromadzenie się tego gazu w atmosferze skutkuje podniesieniem temperatury powietrza i może prowadzić do topienia się lodowców, podniesienia poziomu wód w morzach i oceanach oraz zatapiania obszarów nadbrzeżnych.

Wyrąb lasów, nasilający się zwłaszcza w ostatnich czasach i przybierający rozmiar ogólnoświatowej katastrofy ekologicznej, ma bardzo niekorzystny wpływ na utrzymanie równowagi ekologicznej. Ludzie Ludzie J. R. R. Tolkien Hobbit, czyli tam i z powrotem, bohater zbiorowy; ludzie Trzeciej Epoki są zupełnie podobni do ludzi współczesnych. Tak jak dzisiaj zdarzają się wśród nich postacie niezwykłe, szlachetne,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - gimnazjum niejednokrotnie nie zdają sobie sprawy z tego, że wycinając lasy (w szczególności deszczowe), zaburzają cykle hydrologiczne i przyczyniają się tym samym do występowania takich zjawisk jak susze, powodzie czy erozja Erozja żłobienie, wytwarzanie wklęsłych form terenu na powierzchni ziemi przez czynniki zewnętrzne, takie jak woda płynąca, lodowiec, wiatr.
Czytaj dalej Słownik geograficzny
gleby. Wycinanie lasów ma niekorzystny wpływ nie tylko na klimat. Zmniejszenie lesistości zmienia także albedo Albedo wielkość, która charakteryzuje zdolność powierzchni do odbijania promieniowania elektromagnetycznego. W geografii termin ten stosowany jest najczęściej jako stosunek ilości promieniowania słonecznego... Czytaj dalej Słownik geograficzny - to jest współczynnik odbicia światła od powierzchni ziemi. Zmiany w nasłonecznieniu określonych obszarów oddziałują na rozkład prądów morskich, wiatrów i opadów.

Przyczyną niszczenia lasów jest nie tylko rabunkowa gospodarka jaką prowadzą ludzie ale również zanieczyszczenia powietrza czy kwaśne deszcze. Destrukcyjny wpływ tych ostatnich na szatę roślinną jest szczególnie łatwo zauważalny. Zanieczyszczone opady są przyczyną zamierania nie tylko drzew ale również roślinności wchodzącej w skład runa leśnego. Uszkodzenia mogą być zarówno bezpośrednie, jak i pośrednie. Uszkodzenia bezpośrednie są zauważalne przede wszystkim na liściach i są następstwem uszkodzenia ochronnych warstw wosku (rośliny iglaste) lub aparatów szparkowych. Uszkodzenia pośrednie wynikają z zakwaszenia gleby. Skutkiem zmiany pH podłoża jest zmniejszenie dostępności substancji odżywczych oraz zwiększenie zawartości szkodliwych dla drzew metali ciężkich np. glinu czy kadmu. W takiej sytuacji może dojść do uszkodzenia systemu korzeniowego, obumarcia grzybów mikoryzowych i co za tym idzie znacznego ograniczenia dostępności wody.

Czasami drobne zmiany wprowadzone w środowisku mogą być brzemienne w skutkach i w znaczącym stopniu zachwiać równowagę dynamiczną panującą w ekosystemie. Świadomość ekologiczna społeczeństw stale rośnie, problematyce zanieczyszczenia środowiska poświęca się wiele uwagi zarówno na łamach prasy, jak i w telewizji. Mimo tych wysiłków nie zawsze zdajemy sobie sprawę z tego jak ważną rolę w naszym życiu spełniają rośliny i jak bardzo negatywne skutki dla funkcjonowania środowiska może mieć niszczenie szaty roślinnej.