Dodaj do listy

Lasy – rodzaje i charakterystyka

Lasy są jednym z najcenniejszych bogactw Ziemi i człowieka. Obecnie pokrywają one około 30% powierzchni lądów. Przez wiele lat lasy postrzegane były głównie jako źródło drewna. Wykorzystywane były, i są dziś także, w przemyśle papierniczym, budownictwie czy jako opał. Ostatnie lata to jednak czas, kiedy człowiek zdał sobie sprawę z tego, jak wielką rolę odgrywają lasy w przyrodzie. To dzięki nim pochłaniany jest nadmiar dwutlenku węgla i wymieniany na tlen. Stanowią one przy tym siedlisko Siedlisko miejsce życia danego organizmu lub populacji. S obejmuje elementy abiotyczne i biotyczne określonej przestrzeni, w której organizmy występują. S. jest pojęciem szerszym od terminu nisza ekologiczna, ponieważ... Czytaj dalej Słownik biologiczny wielu gatunków roślin jak i zwierząt.

Charakteryzując lasy szczególną uwagę zwraca warstwowość ich budowy. Podstawowe warstwy to:

      • korony drzew- w borach na ogół dominują sosna i świerk, w lasach- buki, jesiony, olsze, graby, lipy;
      • warstwa krzewów- obejmuje krzewy właściwe oraz drzewa- podrost, czyli takie, które tworzą dany las, a w korzystnych warunkach będą mogły zająć miejsce w koronie;
      • warstwa ziół- występują tu trawy, rośliny zielone, byliny;
      • warstwa przyziemna- mchy i porosty; dwie ostatnie warstwy tworzą runo leśne.

Warstwowość świata roślin przekłada się na zróżnicowanie świata zwierzęcego.

Możemy wyróżnić kilka rodzajów lasów, między innymi wilgotne lasy równikowe, wilgotne lasy podzwrotnikowe, lasy liściaste strefy umiarkowanej czy lasy iglaste.

Wilgotne lasy równikowe

Wilgotne lasy równikowe zwane są także lasami tropikalnymi i deszczowymi. Są to najbardziej rozwinięte ekosystemy lądowe. W tego typu lasach przez cały rok obserwuje się opady na wysokim poziomie. W związku z tym w lasach jest zarówno gorąco jak i wilgotno. Powoduje to, że las równikowy jest znacznie bardziej zróżnicowany niż las liściasty strefy umiarkowanej. Największe lasy tego typu występują w Południowej Ameryce ( w dorzeczu Amazonki), w centralnej części Afryki oraz w południowo- wschodniej Azji.

W tego rodzaju lesie występuje bardzo dużo gatunków drzew. Są to głębokie i często niedostępne lasy, które pokrywają tysiące kilometrów kwadratowych. Następuje tam bardzo szybki wzrost roślin, przede wszystkim dzięki obfitej ilości opadów i wysokiej temperaturze. Można tam także wskazać na kilka pięter. Najwyższe drzewa osiągają wysokość nawet do 60 m, niżej wyrasta gąszcz mniejszych drzew. Te rosną na wysokości 40-30 m, a na około 10 m tworzy się zwarty podrost. Młode drzewa walczą tam o dostęp do światła. Najniżej występuje podszyt- tworzą go różnorakie krzewy. Każda z tych części wyróżnia się od pozostałych. Codzienne zmiany temperatury są znacznie lepiej dostrzegalne na wysokości szczytów, które wystawione są na działanie promieni słonecznych.

Życie tamtejszej roślinności daje ogromne bogactwo form i barw. Niektóre rośliny cechują się niezwykłym trybem życia. Ciekawe są pnącza, czyli liany, które choć zapuszczają korzenie w podłożu, to jednak wspinają się po pniach drzew i zakwitają bardzo wysoko. Epifity, jak niektóre storczyki nie mają w ogóle styczności z glebą. Zakorzeniają się one na gałęziach drzew, a wodę pobierają z próchnicy i resztek roślinnych. Wspaniałe bukiety kwiatów epifitów wzbogacają i tak już niezwykłą urodę lasów równikowych. Grunt leśny również jest bardzo ciepły i wilgotny, ponieważ gęste korony drzew utrudniają dopływ świeżego powietrza. Zawiera on niewielką ilość próchnicy. Wynika to stąd, że szczątki roślinne prawie natychmiast są pochłaniane przez zwierzęta. W ciągu dnia w lesie równikowym panuje niezwykła cisza i spokój. Niekiedy tylko krzyki papug przerywają to milczenie lasu. Prawdziwe życie budzi się wieczorem, kiedy zwierzęta wychodzą ze swoich kryjówek. Przez całą noc dochodzą wołania, krzyki oraz wycia. W koronach drzew budzą się małpy, które poszukują jedzenia. Warto zwrócić uwagę na to, że występują tam również zwierzęta, które nie stykają się nigdy z podłożem. Przykładem może być latawiec albo latająca wiewiórka. Ssaki Ssaki stałocieplne kręgowce lądowe, niektóre wtórnie wodne (delfin, płetwal). Wszystkie ssaki oddychają płucami (płuca pęcherzykowate), mają czterodziałowe serce (2 przedsionki, 2 komory) i dwa obiegi krwi... Czytaj dalej Słownik biologiczny te wytworzyły specjalne fałdy skóry, które służą im za skrzydła.

Wilgoć i ciepło to także doskonałe warunki dla żab i ropuch. One także dostosowały się do tamtejszych warunków. Zamiast schodzić do wody w celu złożenia skrzeku., budują na drzewie specjalne gniazda. Wypełniają je specjalną wydzieliną śluzową, która po wyschnięciu tworzy twardą powłokę. Dzięki takim warunkom mogą się rozwinąć kijanki. Na uwagę zasługuje też specjalny gatunek Gatunek zespół organizmów o podobnej budowie, wspólnym pochodzeniu, mogących się swobodnie krzyżować, dając płodne potomstwo. W procesie specjacji powstają nowe gatunki. Gatunek jest podstawową jednostką... Czytaj dalej Słownik biologiczny mrówek wędrownych. Są to bardzo drapieżne stworzenia, które polują w długich kolumnach.

Lasy liściaste strefy umiarkowanej

Lasy liściaste występują w klimacie umiarkowanym, gdzie występuje podział na pory roku. Tworzą je następujące gatunki drzew: dęby, kasztany, klony, buki, wiązy, jesiony czy wreszcie brzozy. Rosną one przez okres wiosny i lata, na jesień zaś tracą liście. Potrzebują one ciepłego lata oraz łagodnej zimy. Dla swojego wzrostu lasy liściaste wymagają stosunkowo średnich i równomiernie rozłożonych opadów.

Lasy liściaste występują głównie na półkuli północnej i docierają aż do tajgi.

Gleba w tego typu lasach jest siedliskiem dla wielu milionów bakterii, grzybów i pierwotniaków. Pełnią one bardzo ważną rolę e ekosystemie leśnym, rozkładają bowiem martwą materię organiczną i wytwarzają z niej próchnicę. W szczątkach pochodzenia roślinnego występuje ponadto wiele gatunków owadów, ślimaków i pierścienic. Wiele ssaków grzebie w tej ściółce w poszukiwaniu żywności. Bardzo licznie w takich lasach występują ryjówki i norniki. Niekiedy-, jeśli grunt jest dostatecznie wilgotny- występują także salamandry. Oprócz tego spotkać można sowy, borsuki, lisy.

Jeśli chodzi o zwierzęta roślinożerne to spotkać można jelenie oraz daniele. Padają one często ofiarą dużych drapieżników.

Część zwierząt leśnych, podobnie jak w lasach tropikalnych, spędza większą część życia ponad powierzchnią gruntu. Do takich gatunków zaliczyć można budujące wysoko na drzewach gniazda wiewiórki albo nietoperze zawieszone na gałęziach. W lesie liściastym występują licznie dzięcioły. Mogą one zaczepiać się na boku pnia. wówczas przebijają korę drzew mocnym dziobem. Ich celem jest wyszukiwanie owadów, które służą im jako pożywienie.

Jeśli przez las płynie strumień, to można w nim znaleźć także inne zwierzęta. Występują wtedy także bobry, ropuchy, traszki, owady.

Podstawowe gatunki drzew lasu liściastego to:

  1. brzoza brodawkowata- (Betula pendula) - osiąga ona wysokość do 20 metrów, korona Korona część podwójnego okwiatu okrytonasiennych. Płatki korony są osadzone okółkowo na dnie kwiatowym, otoczone działkami kielicha. U roślin owadopylnych korona jest duża i barwna, a u wiatropylnych mała... Czytaj dalej Słownik biologiczny ma kształt piramidalny; młode gałązki są nagie, pokrywają je brodawkowate narośle; kształt liści jest romboidalny; Zapylenie odbywa się przez wiatr; występuje w lasach sosnowych, pospolita jest na niżu i w niższych partiach gór;
  2. brzoza omszona- ( Betula pubescens )- podobna do brzozy brodawkowatej, wyróżnia ją jajowaty kształt liści oraz omszone młode gałązki; występuje w wilgotnych lasach sosnowych oraz na torfowiskach;
  3. grab zwyczajny - ( Carpinus betulus )- rośnie do wysokości 20 metrów, jego korona jest gęsta, a na szczycie zaokrąglona; Liście kształtem przypominają elipsę, mogą przy tym być potrójnie lub poczwórnie ząbkowane; Jest to ważny rodzaj Rodzaj jednostka systematyczna - jedna z kategorii w systemie klasyfikacji roślin i zwierząt, wyższa od gatunku, a niższa od rodziny, np. rodzaj szczur obejmuje gatunki: szczur śniady, szczur wędrowny; rodzaj... Czytaj dalej Słownik biologiczny drzewa, który tworzy lasy liściaste zwane grądami; Występuje głównie na niżu;
  4. buk zwyczajny - (Fagus sylvatica )- to jedno z najpiękniejszych drzew lasów liściastych; osiąga wysokość nawet 30 metrów, jego korona jest niezwykle gęsta, zaokrąglona; liście mają jajowaty kształt, na brzegach są orzęsione; Zapylenie następuje poprzez wiatr, rośnie na dobrych glebach;
  5. dąb szypułkowy - (Quercus robur )- to bardzo potężne drzewo Drzewo Symbolika: wzrost, drabina do nieba, odradzanie się, jedność, wielkość, sprawiedliwość, królewskość, kara, szubienica, krzyż, odkupienie, miłość, ofiara, wróżba, stałość, nadzieja, piękno,... Czytaj dalej Słownik symboli literackich należące do rodziny bukowatych; osiąga nawet 40 metrów wysokości; korona jest zbudowana z grubych, nieregularnych konarów; liście są odwrotnie jajowe, u nasady opatrzone uszkami, z krótkim ogonkiem; owoc dębu nazywany jest żołędziem- to jajowaty orzech, który osadzony jest w pokrytej łuskami miseczce;; jest to długowieczne drzewo, może żyć nawet do 500 lat; wchodzi w skład mieszanych lasów liściastych, a także dąbrowy;
  6. topola biała - (Populus alba )- należy do rodziny wierzbowatych, osiąga wielkość 30 metrów i wielką grubość pnia; liście są 3-5 łatkowe, od spodu pokryte białym filcem; jest to drzewo dwupienne, wiatropylne; występuje albo samodzielnie, albo wchodzi w skład lasów łęgowych; bywa także sadzona wzdłuż dróg;
  7. wierzba biała- (Salix alba )- należy do rodziny wierzbowatych, rośnie do wysokości 25 metrów; Korona jest nierównomierna; liście mają kształt podłużny, lancetowaty; jest to roślina dwupienna o kotkowatych kwiatostanach; Kwiaty zostają zapylone przez owady; występuje w miejscach nadrzecznych, bywa sadzona przy drogach;
  8. lipa szerokolistna - (Tilia platyphyllos )- należy do rodziny lipowatych; osiąga wielkość powyżej 25 metrów; liście są od strony spodniej miękko owłosione; kwiatostan Kwiatostan skupienie rozgałęzień pędów, na których powstają kwiaty. K. w typowej formie wykształcił się u roślin okrytozalążkowych. Wyróżnia się dwa zasadnicze typy k.: groniaste i wierzchotkowate.... Czytaj dalej Słownik biologiczny ma charakter skąpokwiatowy; owocuje w postaci orzeszka kanciastego; występuje w wielogatunkowych lasach liściastych;
  9. jawor - (Acer pseudoplatanus )- należy do rodziny klonowatych, dorasta do wysokości 30 metrów; ma szarą i gładką korowinę, liście są duże, mocno unerwione; kwiaty zapylane są przez owady; owocuje w postaci skrzydlaków; występuje w górskich jaworzynach, w zboczowych lasach liściastych; czasem sadzony jest jako drzewo ozdobne;
  10. klon zwyczajny - (Acer campestre )- należy do rodziny klonowatych, jest niewielkim drzewem osiągającym wysokość do 15 metrów; liście także są niewielkie; posiada drobne, owłosione kwiaty; występuje jako domieszka w mieszanych lasach liściastych;
  11. topola osika - ( Populus tremula )- należy do rodziny wierzbowatych; osiąga wysokość do 25 metrów; korona ma kształt okrągły; korowina jest żółto - szara, gładka; liście mają kształt jajowaty, są ząbkowane; Kwiatostany mają charakter kotkowaty; owocuje w postaci dwuklapowej torebki; występuje w borach sosnowych;
  12. olsza czarna- (Alnus glutinosa )- drzewo to osiąga wysokość do 25 metrów, należy przy tym do rodziny brzozowatych; korona jest raczej rzadka, liście mają charakter odwrotnie jajowaty; zapylenie następuje przez wiatr; owocostan ma postać pozornej szyszki; na korzeniach wyrastają brodawki, które w środku mają bakterie; występuje w miejscach wilgotnych; wchodzi w skład lasów łęgowych i olszyn;

Wilgotne lasy podzwrotnikowe

W okolicach podzwrotnikowych spotyka się obszary podobne do lasów równikowych. Wiejące pasaty Pasaty wiatry stałe (odznaczające się dużą stałością kierunku w ciągu całego roku) strefy międzyzwrotnikowej. Wieją od zwrotnikowych wyżów do równikowego niżu. W związku z siłą Coriolisa (wywołaną obrotowym... Czytaj dalej Słownik geograficzny dostarczają dużych ilości wilgoci, gleby obfitują w próchnice. W takich właśnie miejscach występują zawsze zielone lasy. Wyróżniają się jednak mniejszą wysokością drzew niż w asach równikowych. Spotkać tu można nieco mniej gatunków drzew czy lian. W warstwie drzew bogato występują drzewiaste paprocie Paprocie klasa należąca do gromady paprotników. Są roślinami lądowymi (tylko niektóre żyją w wodzie, np. salwinia pływająca); występują w miejscach wilgotnych i cienistych we wszystkich strefach klimatycznych.... Czytaj dalej Słownik biologiczny i przedstawiciele roślin nagonasiennych. Dziś sytuacja tego typu lasów znacznie się pogorszyła. Na skutek szkodliwej działalności człowieka zostały one znacznie przetrzebione. W naturalnej postaci spotkać je można na niewielkich obszarach.