Dodaj do listy

Biebrzański Narodowy Park

Biebrzański Narodowy Park powstał w 09.09.1993. Park ten jest największym narodowym parkiem w naszym kraju. Leży w północno- wschodniej części Polski, wchodząc w skład województwa podlaskiego. Biebrzański Park Narodowy obejmuje powierzchnię 59223 ha.

Na ten ogromny areał składają się : leśne obszary (15547 ha), rolne grunty (18182 ha), nieużytki, w tym Bagna Biebrzańskie, stanowiące najcenniejsze ekosystemy (25494 ha).

Biebrzański Park Narodowy został utworzony, by ogromnie połacie torowisk z niespotykaną nigdzie indziej szatą roślinną z unikatowymi gatunkami , z mnogością ptaków i zwierząt wraz z ich naturalnymi ekosystemami. Dolina Dolina wydłużona, wklęsła forma terenu, ukształtowana w wyniku erozyjnej działalności rzeki, o jednostronnym spadku w kierunku spływu wody. W jej przekroju poprzecznym wyróżniamy: dno doliny (część... Czytaj dalej Słownik geograficzny rzeki Biebrzy to poza tym miejsce gniazdowania, żerowania, odpoczynku wielu ptaków, głównie gatunków wodno-błotnych. Dzięki temu w 1995 Biebrzański Park Narodowy wpisany został na międzynarodowa listę siedlisk konwencji RAMSAR, czyli obszarów mokradeł, głównie jako siedliska właśnie ptaków wodno-błotnych.

Klimat Biebrzańskiego Parku Narodowego

Klimat doliny Biebrzy jest wynikiem jej położenia w wschodniej części na północy Polski, zatem na obszarze cechującym się niższymi temperaturami od reszty kraju wyłączając góry. Obszar ten łączy ze sobą cech klimatu Polski północno-wschodniej z wilgotnym klimatem torfowisk i bagien a klimatem dolinnym. Klimat Klimat przebieg pogody na pewnym obszarze, ustalony na podstawie wieloletnich obserwacji.
Czytaj dalej Słownik geograficzny
biebrzańskiej doliny jest kontynentalny z elementami klimatu subborealnego. Zatem zima jest tu długa, krótkie przedwiośnie , a co z tego wynika jest to najkrótszy wegetacyjny okres. Średnia, roczna temperatura jest jedna z najniższych z temperatur występujących na niżu.

Najchłodniejszy miesiąc- luty ma temperatury:-4,50 do -5,50 C. Dni mroźnych, a więc tych z temperaturą maksymalną mniejsza od 0oC jest 57 -66 w ciągu całego roku. Zima czyli okres z średnią temperaturą dobową poniżej 00C trwa 107 -117 dni. Lipiec jest najcieplejszym miesiącem i panują wtedy temperatury w granicach 17,30 -17,80C. Typowe tutaj jest występowanie nocnych, silnych spadków temperatury nad bagnami, co prowadzi do pojawiania się przymrozkowych dni np. w maju czy nawet w czerwcu (2 -4 dni). Lato to okres z średnią dobową temperaturą wyższą niż 150 C trwa 77 -85 dni.

Mgielnych dni jest 30 -70, ale nad rozległymi torfowiskami jest ich nawet dwukrotnie więcej w stosunku do wysoczyzn. Często dochodzi w lokalnych zagłębieniach do napływu wychłodzonego powietrza co daje lokalne przymrozki oraz kondensacji wodnej pary, co powoduje powstawanie mgieł przyziemnych.

Kotlina Biebrzańska jest obszarem torfowiskowym o zmniejszonej ilości opadów (550 mm), w porównaniu z opadami sąsiednich wysoczyzn (600 mm i więcej). Północna część Kotliny otrzymuje jeszcze mniej opadów (470-550 mm) w stosunku od południowej części (550 mm).

Długość czasu z śnieżną pokrywą wynosi więcej niż 140 dni w basenie górnym, 110-120 dni w dolnym basenie. W porze zimowej wieją tutaj w większości wiatry z południowego-zachodu, zaś latem przeważają wiatry z południowego-zachodu oraz z zachodu.

Geomorfologia i geologia

Biebrzański Narodowy Park obejmuje część Biebrzańskiej Kotliny - obniżenia terenu długości około 100 kilometrów. Dolina rzeki Rzeki Największe rzeki świata: Wielkość rzeki można rozpatrywać w 3 kategoriach: długości, wielkości dorzecza oraz wielkości przepływu.
Po analizie danych z poniższej tabeli można uznać, że...
Czytaj dalej Słownik geograficzny
Biebrzy otoczona jest z południa, wschodu, i zachodu przez morenowe wysoczyzny - Kolneńska, Białostocką i Wysokomazowiecką - wytworzone podczas środkowopolskiego zlodowacenia.

Na północy Biebrzańska Dolina sąsiaduje z Ełckim Pojezierzem, Sandrem Augustowskim oraz Grajewskim powstałymi podczas zlodowacenia Bałtyckiego. W Dolinie rzeki Biebrzy rozróżnia się trzy jednostki geomorfologiczne tak zwane baseny: Północny, który obejmuje dolinę na wschód od Sztabina, basen Środkowy od Sztabina do Osowca oraz Południowy od Osowca do ujścia rzeki Biebrzy do rzeki Narwi.

Basen Północny nazywany także Górnym Basenem Biebrzy obejmuje około 40 - kilometrowy odcinek dolinny o szerokości od 1-3 kilometra. Złoża torfu mają tutaj miąższość od 3-6 m i w niektórych miejscach są podścielone tzw. gytią. Cechą wyróżniającą teren Basenu Górnego jest występowanie ostańców morenowych. Środkowy Basen ma kształt podobny do trapezu (wymiary 20 x 40 km). Jest to kompleks Kompleks termin wprowadzony przez Freuda i stosowany w psychoanalizie na określenie zespołu idei, uczuć tkwiących w podświadomości, u podstaw których leżą sprzeczne uczucia (zazwyczaj miłość i nienawiść).... Czytaj dalej Słownik terminów literackich rozległych torfowisk o powierzchni około 45000 ha. i torfowej miąższości około1-3 m.

W północnej części Basen Środkowy pod grubymi złożami torfu zalega żwir i piasek, a w południowej glina i osady wodne. Środkowy Basen wyróżniają piaszczyste wydmy, otoczone torfowiskami, ukształtowane w wyniku eolicznych procesów. Kanał Augustowski, Rudzki Woźnawiejski, znacznie zmieniły hydrologiczny układ tego fragmentu doliny, powodując długotrwale trwałe obniżenie się poziomu gruntowych wód i przesuszenie się torfowisk.

Basen Południowy jest najbardziej naturalniejsza częścią w dolinie Biebrzy, inna jego nazwa to Basenem Dolnym. Obszar ten ma kształt rynny długości około 30 kilometrów i szerokości około 12-15 kilometrów .Torfowiska mają miąższość 1-2 metra i zajmują powierzchnię około 21000 ha. Wyjątkowym elementem jest pas wydm w północno-wschodniej części oraz niewielkie mineralnych wyniesienia (grądzików, wydm). Wzdłuż rzecznego koryta rozciąga się mułowa strefa szerokości 1-2 kilometra z mnogimi zakolami i starorzeczami.

Wody

Biebrzański Park Narodowy leży w dorzeczu rzeki Biebrzy (oraz Wisły i zlewisku Bałtyckiego Morza), największego po Bugu dopływu rzeki Narwi. Początek swój bierze u podnóża morenowych wzgórz w Mezoregionie, Wzgórz Sokólskich, na południe od Nowego Dworu, koło wsi- Ruś. Długość tej rzeki wynosi około 165 kilometrów w tym 155 kilometrów przepływa przez w Park. Całkowita powierzchnia dorzecza Biebrzy wynosi około 7051,2 km2. Bardziej rozwinięte jest prawobrzeżne dorzecze Dorzecze obszar, na którym wody powierzchniowe spływają do określonej rzeki i jej dopływów. Granice między dorzeczami wyznacza dział wodny.
Czytaj dalej Słownik geograficzny
(75,5% - rzeki: Netta, Lebiedzianka, Wissa, Kopytkówka, Dybła, Ełk, Jegrznia, Klimaszewnica,), niż lewobrzeżne (24,5% - rzeki: Brzozówka, Sidra, Biebła, Kosódka, Czarna Struga,).

Średni roczny przepływ wynosi około 27,5 m3/s. Cechuje się on dużą nierównomiernością. Normalne są tutaj wysokie wiosenne wezbrania pochodzenia roztopowego oraz głębokie letnio-jesienne niżówki. Pradolina Pradolina rozległa, płaska dolina, na niektórych odcinkach opuszczona przez rzekę. Utworzona i poszerzana głównie przez wody topniejącego lodu oraz wody sieci rzecznej znajdującej się na przedpolu ówczesnego lądolodu.... Czytaj dalej Słownik geograficzny rzeki Biebrzy charakteryzuje się największą w naszym kraju, retencyjną pojemnością - porównywalną nawet do pojemności największych w Polsce zbiorników wodnych.

W XIX w, na obszarze Kotliny rzeki Biebrzy, poczyniono prace hydrotechniczne a mianowicie zbudowano m.in. Augustowski Kanał, który połączył dorzecze Biebrzy z rzeką Niemen. Zmiany te spowodowały zaburzenia zarówno w układzie poziomu gruntowych wód, jak i w wodnej sieci.

Torfowiska Doliny rzeki Biebrzy są nawadniane ciekami a także podziemnymi oraz wysiękowymi wodami. Występują one głównie wzdłuż krawędzi Doliny, a przede wszystkim w południowym i północnym basenie.

Roślinność

Ponad 40% całej powierzchni Parku to siedliska hydrogeniczne. Obszar ten pokrywa ponad 70 typów naturalnych zbiorowisk roślinnych oraz zastępczych (w tym antropogenicznych i półnaturalnych). Wśród naturalnych zbiorowisk dominują (bezleśne): mechowiska, turzycowiska i szuwary . Naturalne zbiorowiska leśne to: brzeziny, olsy i bory bagienne. Wodne ekosystemy reprezentuje Biebrza wraz z licznymi dopływami oraz starorzecza.

Zmiana siedliskowych warunków, wywołana głównie hydrotechnicznymi pracami w połowie wieku XIX, oraz melioracjami w czasie lat 60-tych stała się przyczyną trwałych zmian, jakimi było obniżenie poziomu gruntowych wód na obszarach przyległych do kanałów. Na, w ten sposób, wykształconych siedliskach powstały zastępcze zbiorowiska (półnaturalne), pośród których dominują zbiorowiska łąkowe.

Ekosystemy o antropogenicznym charakterze reprezentują: uprawy rolne, pastwiska oraz zbiorowiska zurbanizowanych terenów. Wśród nich cenne bardzo są siedliska o charakterze naskalnym. Wiele takich zbiorowisk porasta militarne budowle Twierdzy Osowiec zniszczone w czasie I oraz II wojny światowej oraz ginące zbiorowiska wydepczysk na obszarze osad w obrębie Biebrzańskiego Parku.

Zbiorowiska roślinne naturalne

a)zbiorowiska bezleśne:

Wielkie, bezleśne powierzchnie, które ciągną się wzdłuż koryta rzeki Biebrzy na immersyjnych siedliskach czyli zatapianych często przez wody wylewającej rzeki porasta szuwar rośliny zwanej manna mielec. W miejscach, gdzie płytsze są zalewy, dalej od rzecznego koryta, występuje strefa turzycowiska -dominuje tutaj roślina: turzyca zaostrzona oraz turzyca sztywna. W części immersyjno-emersyjnej czyli sporadycznie zalewanej, rośnie głównie turzycowisko mszyste, które ma kępową strukturę z tunikową turzycą oraz goryszem błotnym. W miejscach, gdzie nie docierają zalewowe wody (strefa emersyjna) rosną mechowiska.

b)zbiorowiska leśne:

Zbiorowiska leśne stanowią głównie olszyny bagienne (olsy) rosnące przede wszystkim wzdłuż brzegów doliny bogatej w minerały. Duże powierzchnie moczarów zajmują również bagienne brzeziny powstałe głównie z zarośli brzozowo-wierzbowych. W środkowym i północnym basenie występują bardzo rzadkie skupiska niskiej brzozy oraz bagienne bory. Stosunkowo niewielkie obszary zajmują sosnowe bory, bory mieszane oraz lipowo-grabowe

lasy.

Zbiorowiska zastępcze

a)zbiorowiska półnaturalne

Do zbiorowisk półnaturalnych należą między innymi zbiorowiska modrej trzęślicy oraz zespół kozłkowo-wiązówkowych ziołorośli, który porasta miejsca dawnych wypalenisk i turzycowisk głównie na murszowo-torfowych glebach.

b)zbiorowiska antropogeniczne

Występują w Biebrzańskim Parku na niewielkich obszarach, obejmujących pięć niewielkich wsi wraz z zniszczonymi fortami Twierdzy Osowiec

Flora

Park Biebrzański leży w krainie geobotanicznej zwanej Biebrzańską Kotliną, ta zaś należy do Północnego Działu. Jedną z wielu jego charakterystycznych florystycznych cech jest dominacja świerka oraz udział wielu borealnych gatunków i glacjalnych reliktów: trzcinnik prosty, brzoza niska, turzyca życicowa, turzyca strunowa, bażyna czarna, żurawina błotna, gnidosz królewski, bagno Bagno obszar, na którym powierzchniowa warstwa jest stale nasycona wodą. Bagna tworzą się nad warstwami nieprzepuszczającymi wody oraz na terenach, gdzie odpływ wody jest utrudniony.
Czytaj dalej Słownik geograficzny
zwyczajne, tłustosz pospolity, wierzba lapońska, skalnica torfowiskowa, wielosił błękitny, niebielistka trwała, borówka bagienna wełnianeczka alpejska oraz liczny szereg mszaków.

Flora tu jest równie bogata, co porównywalna z podobnymi terenami obszarów sąsiednich. Występuje tutaj około 900 gatunków naczyniowych roślin, w tym więcej niż 800 rośnie w granicach Biebrzańskiego Parku. Stwierdzono aż 53 gatunki roślin podlegające całkowitej ochronie i aż 13 pod częściową ochroną. 45 gatunków roślin tu występujących jest zapisanych na "Czerwonej liście naczyniowych roślin zagrożonych w Polsce".

Do jednych z najrzadszych roślinnych gatunków należą: skrzyp pstry, zanokcica zielona, widłak wroniec, wąkrotka zwyczajna, tłustosz zwyczajny, płesznik zwyczajny, rosiczka długolistna, zaraza niebieska, szachownica kostkowata, niebielistka trwała, kosaciec bezlistny oraz aż 18 gatunków storczyków z najwspanialszym, najokazalszym i tu najliczniejszym, gatunkiem w Polsce czyli obuwnikiem pospolitym.

Do interesujących głównie pod względem florystycznego bogactwa siedlisk zaliczyć można obok turzycowych mechowisk tzw. wyniesienia mineralne "grądy".

Zwierzęta

Rozległość tego obszaru, jego odmienność i pierwotność sprawiają, iż w dolinie rzeki Biebrzy zachowała się wyjątkowa fauna Fauna ogół gatunków zwierzęcych występujących współcześnie na Ziemi. Powszechnie używa się też formy: fauna ptaków Polski w znaczeniu: ogół ptaków zamieszkujących Polskę. flora.
Czytaj dalej Słownik biologiczny
w wielkim stopniu związana z ekosystemami naturalnymi wodnymi i bagiennymi. Stwierdzono tutaj obecność aż 48 gatunków zwierząt-ssaków. Są tu między innymi nietoperze w liczbie 10 gatunków - w Twierdzy Osowiec widziano największe w północno-wschodniej Polsce kolonie zimujących tutaj nietoperzy.

Ssaki

Wśród licznych tutaj, drobnych ssaków wielka uwagę zwraca wysokie zagęszczenie oraz pospolitość nornika północnego Microtus oeconomus, co świadczy o specyfice bagiennych środowisk .Z innych ssaków na wielka uwagę zasługują: wydra, łoś, wilk i bóbr. Poza tym znajduje się tutaj największa w Polsce ostoja łosia licząca około 400 sztuk. Bóbr został tutaj reintrodukowany po II wojnie światowej, stając się obecnie bardzo pospolitym zwierzęciem.

Ptaki

W dolinie rzeki Biebrzy obserwowano liczne, bo aż 271 gatunków, ptaki, w tym powyżej 180 gatunków lęgowych. Najważniejszą ostoją dla rybitwy białoskrzydłej, dubelta, orlika grubodziobego, kropiatki i derkacza w Środkowej i Zachodniej Europie jest właśnie dolina Biebrzy. Miejsce to jest także ważnym "przystankiem" dla ptaków migrujących jak kaczek, gęsi, siewkowców i żurawi. Zatem dolina Biebrzy uznana została przez BirdLife International jako ostoja ptaków o światowej randze. BPN jest także na liście Ramiarskiej Konwencji.

Ryby

Ichtiofauna w dorzeczu rzeki Biebrzy liczy aż 36 gatunków ryb, poza tym występuje tutaj bardzo rzadki minóg ukraiński - charakterystycznego gatunku dla części wschodniej Morza Czarnego. Biomasa Biomasa żywa substancja organiczna, masa organizmów żywych. Biomasę podaje się w jednostkach wagowych najczęściej w odniesieniu do jednostki powierzchni (lasu, łąki) lub objętości (wody, gleby). Oblicza... Czytaj dalej Słownik biologiczny oraz liczebność ryb tutaj jest znacznie wyższa w porównaniu z innymi nizinnymi rzekami w naszym kraju.

Gady i płazy

Stwierdzono obecność pięciu gatunków gadów i dwanaście gatunków płazów.

Bezkręgowce

W licznej grupie bezkręgowców wyznaczono ponad 700 gatunków motyli, w tym aż 94 gatunki dziennych motyli. Wykazano obecność aż 448 gatunków pająków, pośród których znaczący udział, bo 71 gatunki mają rzadkie, bo w kraju jest ich od 3-5 stanowisk, a aż10 gatunków pająków występuje tylko tutaj. Do dziś poznano około 500 gatunków chrząszczy, 42 gatunki chruścików oraz 19 gatunków pijawek

Zagrożenia

Głównym niebezpieczeństwem dla przyrodniczych walorów Parku jest zaprzestanie ekstensywnego użytkowania bagiennych łąk wypasu bydła przez ludność lokalną oraz odwodnienie terenu. Odwodnienia jest przyczyną przesuszenia torfowisk oraz mineralizacja Mineralizacja Proces rozkładu substancji organicznych na związki proste przeprowadzany przez reducentów. Zapewnia obieg materii w przyrodzie. Proces wysycania tkanek solami wapniowymi. Przykładem może być inkrustacja... Czytaj dalej Słownik biologiczny ich, co w konsekwencji prowadzi do wypierania roślinności typowo bagiennej przez charakterystyczne dla siedlisk suchszych gatunki. Zaprzestanie wykaszania zbiorowisk turzycowo-mszystych oraz turzycowych zbiorowisk przez rolników (właścicieli gruntów) staje się przyczyną ekspansji roślinności drzewiastej i krzewiastej. W celu hamowania sukcesji i utrzymania przejściowych, cennych, jej stadiów, przeprowadza się w zakresie ograniczonym czynną ochronę. Ponieważ, w posiadaniu właścicieli prywatnych znajduje się około 46% powierzchni Biebrzańskiego Parku, to funkcjonowanie rolnej gospodarki, zgodnej z ustalonymi wcześniej celami ochrony jest bardzo ważne dla Parku.