Liceum » Język polski » Renesans

Hymn „Czego chcesz od nas, Panie…” Jana Kochanowskiego jako manifest filozofii humanistycznej, religijny i poetycki

Hymn "Czego chcesz od nas, Panie…" powstał, jak głosi tradycja, w czasie pobytu Jana Kochanowskiego w Paryżu (po spotkaniu z poetami należącymi do grupy "Plejada"). Był to pierwszy tekst napisany przez poetę w języku ojczystym. Gdy dotarł do Polski, bardzo się spodobał czytelnikom. Drukiem wydano go już w 1562 roku wraz z poematem "Zuzanna". Utwór ten stanowi przykład liryki inwokacyjnej i przyjmuje formę rozbudowanej apostrofy skierowanej do Boga. Poprzez pochwalny charakter i podniosłą tonację nawiązuje on do tradycji psalmicznej. Pieśń ta ma charakter manifestu religijnego i manifestu filozofii humanistycznej.

R E K L A M A

czytaj dalej ↓

Obraz świata przedstawiony w pieśni:

- charakterystyczna metaforyka i liczne personifikacje podkreślające urodę przedstawionego świata;

- wszystko jest w nim uporządkowane: "biały dzień, a noc ciemna swoje czasy znają…";

- nie ma w nim miejsca na przypadkowość, każdy element rzeczywistości ma w nim swoje miejsce;

- świat ten jest doskonały, gdyż został stworzony przez Boga specjalnie dla człowieka;

- panuje w nim bezpieczeństwo i stabilność, człowiek nie musi się niczego obawiać;

- jest on piękny i powabny;

- natura jest bardzo hojna dla człowieka;

- przypomina dzieło sztuki, ideał.

Obraz Boga:

- jest to Bóg ponadwyznaniowy, nie jest Bogiem konkretnego Kościoła, lecz wszystkich ludzi; występuje wszędzie: "Kościół Cię nie ogarnie, wszędy pełno Ciebie";

- wspaniały artysta ("Deus-artifex"), architekt świata, jego twórca i budowniczy ("Demiurgos");

- "pan wszystkiego świata";

- zajęty tworzeniem, nie zapomniał nawet o najmniejszej roślince czy zwierzęciu;

- opiekuńczy, ojciec wszystkich ludzi;

- Bóg - człowiek, który zajmuje się gospodarstwem - antropomorfizacja;

- hojny i pełen miłości dawca niezmierzonych dóbr;

- niezmierzona jest jego dobroć, mądrość i doskonałość;

- ustanowił prawa, które rządzą światem i człowiekiem;

-Bóg jako Absolut - źródło wszelkiego dobra i piękna.

Człowiek wobec Boga:

- ma poczucie bliskości Boga, który go przecież stworzył, nie ma między nimi dystansu;

- jest mu wdzięczny za wszystko, czego doświadcza w życiu;

- chwali Stwórcę za hojne dary, za spokój i bezpieczeństwo;

- jest mu oddany, ufa mu bezgranicznie;

- żyje z nim w zgodzie i harmonii;

- dziękuje i prosi o dalszą opiekę;

- kocha Boga.

Utwór ten jest poematem o artyście, jakim jest Bóg, i jego dziele. Stanowi on pochwałę niewidzialnego Boga poprzez pochwałę widzialnego świata, czyli jego dzieła. Humaniści zakładali, że piękno jest najwyższym dobrem. Według nich polegało ono na proporcji i harmonii. Poeta pokazuje nam, że ten świat, w którym żyjemy, jest właśnie niezwykle piękny. Piękny, nie przez rzeczy i przedmioty, ale przez układ, jaki nadał mu Bóg. Warto zwrócić również uwagę na niezwykłą bliskość między człowiekiem i Bogiem. Jan Kochanowski bardzo daleko odszedł od średniowiecznej religijności. Człowiek nie musi już tęsknić za rajem i rezygnować ze świata, ponieważ ten raj jest właśnie na ziemi i, jak twierdzi poeta, grzechem byłoby nie korzystać z tego wszystkiego, czym nas Bóg obdarowuje. Według Kochanowskiego swoją miłość do Stwórcy najlepiej wyrażamy przez podziwianie jego dzieła i cieszenie się życiem.

Hymn "Czego chcesz od nas, Panie…" jest nie tylko manifestem religijnym, ale także manifestem renesansowego optymizmu. Poeta dzieli się z odbiorcami przekonaniem, że boska "dobroć nigdy nie ustanie". Wie doskonale, że Bóg również kocha człowieka, gdyż stworzył go na swój obraz i swoje podobieństwo. Gdyby tak nie było, to nie dałby mu tak pięknie stworzonego świata. Optymizm renesansowy wspiera się także na zaufaniu w wartość ludzkiego rozumu. Człowiek okazuje się zdolny do poznania harmonii świata i potrafi zrozumieć prawa, jakie Bóg ustanowił.

Manifest poetycki:

- poetycka parafraza Psalmu VIII z Psałterza Dawidowego;

- pierwszy tekst napisany przez Jana Kochanowskiego w języku ojczystym;

- regularny trzynastozgłoskowiec o dokładnych rymach parzystych - podkreślenie ładu i harmonii;

- animizacja i personifikacja jako zasady obrazowania;

- uogólnienia, stronienie od konkretów, np. Wiosna rodzi "rozliczne kwiatki", a "wszelkie źwierze" jest karmione przez Boga;

- nawiązania do antyku;

- piękna forma i styl;

- piękne apostrofy, metafory, epitety;

- elementy pochwalne, motywy dziękczynienia i błagania.