zaloguj   załóż konto  

dodaj do ulubionych

wszystkie słowniki
język angielski
angielsko-polski polsko-angielski
język niemiecki
niemiecko-polski polsko-niemiecki
język polski
bohaterów literackich - gimnazjum bohaterów literackich - liceum motywów literackich - gimnazjum
pisarzy symboli literackich terminów literackich
wyrazów bliskoznacznych wyrazów obcych związków frazeologicznych
przedmiotowe
biologiczny geograficzny historyczny

wyświetl po wyników

Wyniki 1 - 20 z ogółem 78Znaleziono w 0,00 s

madrygał (wł. madrigale)

gatunek liryczny, ukształtowany w poezji włoskiej w XIV w. jako utwór przeznaczony do śpiewu przy wtórze instrumentu. W dalszej ewolucji uniezależnił się od muzyki, stał się sielankowym poemacikiem o charakterze żartobliwym, frywolnym (Petrarka, Boccaccio), a wreszcie krótkim (6-10 wersów) utworem miłosnym z motywami mitologicznymi, zawierającym wyszukany komplement ...   zobacz szczegóły »

ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich

majuskuła

wielka litera w alfabecie greckim i łacińskim. Służy do graficznego wyróżniania pewnych wyrazów oraz oznacza początek zdania.   zobacz szczegóły »

ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich

makaronizm

wprowadzanie do tekstu wypowiedzi w różnych językach na zasadzie równoprawności (nie jest więc makaronizowaniem wprowadzanie pojedynczych wyrazów. barbaryzm). Makaronizmy występują w dwóch postaciach: zestawienia fragmentów w różnych językach, zastosowania form obcojęzycznych do języka polskiego. Makaronizmy były częstym zjawiskiem w literaturze staropolskiej, narastającym w XVII w. (sarmatyzm). Stanowczą ...   zobacz szczegóły »

ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich

makiawelizm

doktryna polityczna, pogląd głoszący zasadę równej wartości wszelkich środków, także podstępu i zdrady, o ile gwarantują one osiągnięcie danego politycznego celu. Nazwa pochodzi od nazwiska N. Machiavellego. W utworze Książę przedstawił on portret doskonałego władcy, który powinien być chytry, podstępny jak lis i silny, okrutny jak lew ...   zobacz szczegóły »

ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich

maksyma (łac. maxima - największa)

sformułowanie, najczęściej jednozdaniowe, lapidarne, zwięzłe, zawierające pewną myśl ogólną, moralną lub filozoficzną. Podobna do aforyzmu i sentencji, różni się od nich jednoznacznością i tonem mniej pouczającym. Występuje samodzielnie (B. Pascal Myśli) lub w obrębie większego tekstu.   zobacz szczegóły »

ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich

mały realizm

tendencja w XX-wiecznej prozie i dramacie, wyrażająca się w zainteresowaniu drobnymi realiami obyczajowymi i społecznymi, życiem środowisk marginesowych, przeciętnymi ludźmi i ich sprawami. Charakteryzuje ją też niechęć do syntez i moralistycznych diagnoz - z jednej strony - oraz z drugiej - zastosowanie potocznego języka i skłonność do naturalistycznej opisowości. Jest ...   zobacz szczegóły »

ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich

manicheizm

filozoficzno-religijna doktryna zakładająca istnienie dwóch równorzędnych pierwiastków: dobra i zła, światła i ciemności, Boga i Szatana, które znajdują się w odwiecznym konflikcie i równie silnie oddziałują na historię świata i człowieka. Nazwa terminu pochodzi od imienia Manicheusa, perskiego filozofa (III w.). Elementy manicheizmu można odnaleźć w różnych ...   zobacz szczegóły »

ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich

maniera literacka

wtórne, pozbawione oryginalności użycie cech wykształconego w danej epoce stylu, polegające na przerysowaniu i wyolbrzymieniu pewnych jego elementów. Termin może się odnosić do okresu literackiego, pisarza lub pojedynczego dzieła. Manieryczna była np. twórczość drugorzędnych pisarzy, naśladujących poetykę romantyzmu i Młodej Polski.   zobacz szczegóły »

ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich

manieryzm (wł. maniera - sposób)

prąd artystyczny i literacki, stanowiący przejście od renesansu do baroku, który rozwinął się w XVI w. w sztuce włoskiej. Polegał na odejściu od naśladowania natury na rzecz wyobraźni i fantastyki, doskonałości i wynalazczości technicznej, dążeniu do wywarcia wrażenia na odbiorcy. W sztuce dążył do wyrafinowania formalnego, dekoracyjności ...   zobacz szczegóły »

ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich

manifest literacki

utwór wykładający założenia programowe grupy literackiej lub pisarza, uzasadniający poprzednią praktykę twórczą lub zapowiadający twórczość określonego typu. Na przełomie XIX i XX wieku (od symbolizmu do dadaizmu) manifesty stanowiły jeden z głównych składników wszelkich nowatorskich przedsięwzięć literackich, zwłaszcza w poezji. Manifesty, publikowane w atmosferze skandalu, zyskiwały rozgłos ...   zobacz szczegóły »

ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich

marinizm

kierunek w poezji baroku, którego nazwa pochodzi od poety włoskiego G. Marino (1569-1625), autora zbiorów poetyckich, których głównym tematem była zmysłowa miłość, wyrażana w niezwykle wyszukany sposób. Marinizm wywarł wpływ na poezję polską, zwłaszcza J. A. Morsztyna. Blisko związany z konceptyzmem, charakteryzował się skłonnością do osiągania wirtuozerii ...   zobacz szczegóły »

ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich

marivaudage (fr. czyt. mariwodaż)

określenie stylu komedii XVIII-wiecznego dramaturga francuskiego, P. de Marivaux zastosowane po raz pierwszy przez D. Diderota. Oznacza utwory oparte na wartkiej, skomplikowanej licznymi intrygami akcji, o finezyjnym humorze, grach słownych, zaskakujących zwrotach i nieoczekiwanym zakończeniu.   zobacz szczegóły »

ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich

marksizm w badaniach literackich

zastosowanie dyrektyw materializmu dialektycznego i historycznego do analizy literatury. Klasycy marksizmu zaczeli traktować zagadnienia artystyczne jako fakty socjologiczne, badali wytwory sztuki jako składniki procesów historycznych i społecznych. Preferowali utwory realistyczne, realizujące zasadę typowości. W ocenie kładli nacisk na kryterium postępowości, rozumiane jako związek z interesami tych klas ...   zobacz szczegóły »

ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich

marynistyczna literatura

dzieła literackie (przeważnie epickie), których tematem jest życie ludzi związanych zawodowo z morzem. Literatura ta przybiera różne formy, od powieści obyczajowych i przygodowych, sprawozdań z podróży po utwory, w których sceneria morska jest tłem dla problemów egzystencjalnych i moralnych (twórczość J. Conrada). Wątki marynistyczne pojawiały się w ...   zobacz szczegóły »

ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich

maska

podobizna twarzy ludzkiej lub pyska zwierzęcego, zakładana przez uczestników obrzędu, widowiska. Maska należała do stałego wyposażenia aktora w teatrze greckim i rzymskim. Różne typy masek odpowiadały różnym gatunkom dramatu. Maski używano też w commedii dell'arte. Maska grecka stała się symbolem sztuki aktorskiej.   zobacz szczegóły »

ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich

materializm

doktryna filozoficzna, która uznaje, że wszelki byt może mieć tylko naturą materialną. Materialiści odrzucają istnienie duszy i Boga oraz życia po śmierci. Nie zajmują się badaniem życia psychicznego jednostki, a poznanie człowieka uznają za jeden z elementów poznania natury.   zobacz szczegóły »

ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich

materiał tematyczny

całość składników świata przedstawionego danego dzieła, powstałych w oparciu o doświadczenia i obserwacje pisarza, jego wiedzę zebraną z dokumentów, kronik, gazet, przekazów biograficznych, folklorystycznych, a także innych utworów literackich.   zobacz szczegóły »

ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich

mazurek

przyśpiewka i taniec wywodzące się z Mazowsza.   zobacz szczegóły »

ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich

mazurzenie

zjawisko zastępowania głosek cz, ż, sz, dż przez c, z, s, dz, występujące w niektórych polskich dialektach. W literaturze może pełnić funkcję stylizacyjną, np. W. Bogusławski Krakowiacy i górale.   zobacz szczegóły »

ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich

mecenat

opieka nad artystami i rozwojem sztuk, zapewniana przez osoby prywatne, dwory, instytucje społeczne i państwowe. Nazwa pochodzi od nazwiska rzymskiego arystokraty Mecenasa (I w. p.n.e.), który opiekował się m.in. Horacym i Wergiliuszem. Do antyku nawiązywał mecenat renesansowy i barokowy. W Polsce początki mecenatu stworzyli duchowni (Zbigniew Oleśnicki ...   zobacz szczegóły »

ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich

« poprzednie 1 2 3 4 następne »