 |
|
| strona główna | lektury | prace | słowniki | dodaj pracę | egzaminy | jak pisać | forum |
dadaizm (fr. dadaisme, od dada - "konik" we francuskim języku dziecięcym)awangardowy kierunek artystyczny, rozwijający się w l. 1916-1924 we Francji, Szwajcarii, Niemczech i USA, bezpośredni poprzednik surrealizmu. Ukształtował się w latach I wojny światowej w środowisku emigracyjnym ludzi kultury i sztuki, zgromadzonych w neutralnej Szwajcarii. Inicjatorem ruchu był T. Tzara, francuski poeta rumuńskiego pochodzenia. Skupił on wokół ... zobacz szczegóły » ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich daktyl (gr. daktylos - palec)w poezji antycznej, w wierszu sylabotonicznym stopa złożona z trzech sylab z akcentem na pierwszej (-'- -). W poezji tej daktyl stanowił podstawową miarę heksametru. W języku polskim, o akcencie na sylabie przedostatniej, jest to rzadko występujący układ (np. w wyrazach: etyka, umiem to). W poezji możliwy jest dzięki ... zobacz szczegóły » ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich dandyzm (ang. od dandy - elegant, modniś)przesadna, wyszukana elegancja w stroju i sposobie bycia, łącząca się z nonszalancją i ekstrawagancją. W środowiskach artystycznych XIX w. był sposobem wyrażania buntu przeciw mieszczańskiej codzienności. U późnych romantyków łączył się z postawą sceptyczną i ironiczną. Przejawił się w twórczości A. de Musseta, H. Heinego, O. Wilde ... zobacz szczegóły » ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich danse macabretaniec śmierci. zobacz szczegóły » ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich dantejskie scenysceny okrutne, wstrząsające, drastyczne, makabryczne. Określenie wywodzi się od imienia twórcy Boskiej Komedii, Dantego Alighieri, który w swoim arcydziele opisał: "dusze sieczone ostrym gradem, wykonujące prace syzyfowe, stąpające w obrzydliwym bagnie, pławiące się we krwi lub też w cuchnącym kale. Świętokupcy, na przykład, tkwią do połowy w ... zobacz szczegóły » ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich debiut (fr. début - start)pojawienie się pisarza na scenie literackiej, pierwszy krok w karierze, pierwszy opublikowany utwór. Stanowi ważną datę w biografii każdego twórcy. Niekiedy data ważnego debiutu staje się punktem orientacyjnym dla całej fazy procesu historyczno-literackiego, np. ukazanie się debiutanckiego tomiku poezji A. Mickiewicza Ballady i romanse w 1822. zobacz szczegóły » ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich decorum (łac. decorus - przyzwoity, ozdobny, czyt. dekorum)stworzona w starożytności (w pismach Arystotelesa, Cycerona i Horacego) zasada stosowności, określająca normy obowiązujące w konstrukcji dzieła literackiego. Zasada decorum nakazywała zgodność stylu z tematem, sytuacją społeczną narratora i odbiorcy. W praktyce oznaczała ona konieczność pisania o rzeczach poważnych stylem podniosłym, a o trywialnych stylem niskim. Zakazywała ... zobacz szczegóły » ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich dedykacja (łac. dedicatio - poświęcam)wskazanie osoby, której twórca poświęca swój utwór; formuła napisana odręcznie na egzemplarzu książki lub utrwalona drukiem, w której autor powiadamia o ofiarowaniu swego dzieła osobie lub instytucji. zobacz szczegóły » ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich deizm (łac. deus - bóg)oświeceniowa doktryna dotycząca Boga. W przeciwieństwie do ateistów, deiści uznawali istnienie Boga, ale zakładali, że Stwórca nie ingeruje w losy stworzonego przez siebie świata. Odrzucając koncepcję objawienia, respektowali jednak nakazy moralne, wynikające z religii. zobacz szczegóły » ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich dekadentyzm (fr. décadence - upadek)W znaczeniu ogólnym nazwa okresów w dziejach, mających charakter schyłkowy, np. sztuka hellenistyczna, koniec XIX w., koniec XX w. Prąd duchowy, światopoglądowy ostatnich 20 lat XIX w., wyrażający się w postawie pesymistycznej i indywidualistycznej. Odrzucając materializm i filozofię pozytywistyczną przedstawiał człowieka jako istotę słabą, podatną na choroby ... zobacz szczegóły » ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich dekalog (gr. dekalogos - deka - dziesięć, logos - słowo)w tradycji żydowskiej i chrześcijańskiej zbiór dziesięciu przykazań, określających podstawowe normy moralne i religijne, ofiarowany prorokowi Mojżeszowi przez Boga na górze Synaj, w formie tekstu wyrytego na dwóch kamiennych tablicach. zobacz szczegóły » ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich dekonstruktywizm (ang. constructivism)nurt w badaniach literackich lat 70. XX w., charakterystyczny dla klimatu duchowego doby przejściowej - postmodernizmu. Rozwinął się w USA i stamtąd promieniował na inne obszary. Do jego przedstawicieli należą: J. Hillis, H. Miller, H. Bloom, G. Hartman. Zwolennicy tego nurtu porzucili całkowicie wyobrażenie utworu literackiego jako autonomicznej ... zobacz szczegóły » ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich derywacja (łac. derivatio - odwrócenie, wyprowadzenie)tworzenie wyrazów pochodnych (derywatów) od innych wyrazów i form podstawowych przy zastosowaniu odpowiednich danemu językowi środków słowotwórczych. zobacz szczegóły » ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich determinizm (łac. determino - odgraniczam)naukowa zasada, zakładająca stały porządek w relacjach zachodzących między zjawiskami. Według tej idei, popularnej zwłaszcza w epoce pozytywizmu za sprawą H. Taine'a, każde wydarzenie, sytuacja i zjawisko są ograniczone przez określające je warunki, w jakich zachodzą. Teoria determinizmu dała Taine'owi podstawę do stworzenia oryginalnej koncepcji ... zobacz szczegóły » ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich Deus ex machina (łac. - dosłownie: bóstwo z maszyny)rozwiązanie akcji w tragedii antycznej przez niespodziewane pojawienie się bóstwa na scenie. W teatrze antycznym dokonywało się to za sprawą odpowiednich urządzeń mechanicznych. Potocznie: nagły zwrot akcji, nie dający się logicznie wytłumaczyć. zobacz szczegóły » ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich dewizakrótkie zdanie, zawierające powszechnie uznawaną normę moralną, zasadę postępowania lub zalecenie. Umieszczano je na wstędze pod herbem, na sztandarze lub insygniach orderu. zobacz szczegóły » ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich dialekt (gr. dialektos - narzecze)odmiana języka narodowego używana na określonym terytorium przez określoną grupę społeczną (np. chłopską). Wyróżnia się swoistymi cechami fonetycznymi, słowotwórczymi, leksykalnymi, składniowymi. zobacz szczegóły » ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich dialektyzacjaodmiana stylizacji językowej, polegająca na wprowadzeniu do utworu literackiego lub innej wypowiedzi wyrazów, zwrotów zaczerpniętych z dialektu lub naśladujących dialekt. Dialektyzacja może obejmować cały utwór i realizować się we wszystkich warstwach języka (fonetycznej, leksykalnej i składniowej), np. w utworach K. Przerwy-Tetmajera z cyklu Na Skalnym Podhalu, albo ... zobacz szczegóły » ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich dialektyzmwyraz lub zwrot odbiegający od ogólnej normy, a pochodzący z określonego dialektu. W utworze literackim jest on środkiem artystycznym charakteryzującym postacie i środowiska. Najczęstszą formą dialektyzacji jest dialektyzm leksykalny, polegający na użyciu wyrazów gwarowych. Występują też dialektyzmy fonetyczne, gdy użyta forma różni się od ogólnej normy postacią ... zobacz szczegóły » ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich dialog (gr. dialogos - rozmowa)Wymiana zdań przynajmniej dwóch osób na określony temat. Szczególnie ważną funkcję pełni w dramacie, gdzie jest główną formą podawczą (obok monologu), służącą do charakteryzowania postaci oraz rozwijania akcji i fabuły. Utwór literacki, złożony z odrębnych wypowiedzi dwóch lub więcej osób, nie mający jednak charakteru scenicznego. Rozwinął się ... zobacz szczegóły » ten tekst pochodzi z książki: Słownik terminów literackich « poprzednie |
|||||||||||||||||||||||||||||||
|
Baza prac
Słowniki
Dodaj pracę
Arkusze egzaminacyjne
Jak pisać
Brykowisko
Forum
projekt i wykonanie: Fabryka Stron Internetowych Sp. z o.o. |
1