Dowiedz się więcej na ten temat!
Zapraszamy do serwisu opracowania.pl

okładka Słownik symboli literackich

Słownik symboli literackich

Słownik symboli to wyczerpujące opracowanie symboli występujących zarówno w utworach epickich, jak i w liryce, co może się okazać bardzo przydatne dla maturzystów. Informacje na temat symboli są bowiem zazwyczaj punktowane w kluczach egzaminacyjnych, według których trzeba napisać wypracowanie w czasie matury z języka polskiego. W Słowniku symboli znajduje się omówienie ponad 140 symboli, przewijających się przez wszystkie epoki literackie.

arka Dodaj do listy

Symbolizuje: biblijne przymierze Boga z Noem, schronienie, azyl, sanktuarium, chrzest, Kościół, świętą wiedzę, która nie może zginąć, łono matki (w teorii C. G. Junga), Matkę Boską.

W Biblii - arka Noego, statek zbudowany przez Noego na rozkaz Boga, który postanowił zniszczyć świat, sprowadzając potop. Oszczędził Noego z rodziną i po jednej parze z każdego gatunku zwierząt, nakazując Noemu, aby zabrał je do arki.

W Biblii Arka Przymierza (hebr. aron ha-Berit), czyli Arka Mojżesza, skrzynia Bożego przymierza, drewniana, ozdobna skrzynia złocona, czczona przez Żydów jako przybytek Boga, przedmiot kultu, który nakazał sporządzić Jahwe, ofiarowany Izraelitom jako symbol przymierza z Bogiem. Na arce klęczały dwa modlące się cherubiny, skrzynia zawierała tablice przykazań, laskę Aarona i złote naczynie z manną. Jako plemię koczownicze Żydzi wędrowali z arką, na koniec znalazła ona schronienie w pierwszej świątyni jerozolimskiej. Arka zaginęła po upadku Jerozolimy w 586 p.n. Chr.

Święta arka (hebr. Aron ha-kodesz) arka Prawa, ozdobna szafa wykonana na wzór zaginionej arki, zawierająca zwoje Tory, umieszczana w synagogach żydowskich.

Biblia, Stary Testament

ARKA - SYMBOL OCALENIA, RATUNKU: Biblijny Noe otrzymuje od Boga nakaz wybudowania arki - łodzi, do której weszli jego bliscy i pary wszystkich gatunków żywych stworzeń. Arka stała się na czas potopu schronieniem dla życia na ziemi. Gdyby jej nie było, nikt by nie ocalał.

Romantyzm

Konrad Wallenrod A. Mickiewicz

ARKA PRZYMIERZA - "PIEŚŃ GMINNA", SYMBOL POEZJI, TRADYCJI NARODOWEJ: Jednym z tematów Konrada Wallenroda jest rola i znaczenie poezji w życiu narodu. Bezimienna, przekazywana ustnie z pokolenia na pokolenia "pieśń gminna" pełni w utworze trojaką funkcję: zagrzewa do czynu, stanowi spoiwo łączące tradycję ze współczesnością oraz podtrzymuje pamięć o wielkich czynach i historii narodu. Wyrazicielem romantycznych poglądów na istotę poezji jest w Konradzie Wallenrodzie litewski wajdelota i nauczyciel Konrada - Halban. To jego pieśni rozbudziły w Konradzie żądzę zemsty i skłoniły go do podjęcia walki o wyzwolenie narodu. Tak rozumiana, zagrzewająca do patriotycznego czynu twórczość nosi miano poezji tyrtejskiej (nazwa pochodzi od imienia greckiego poety Tyrtajosa). Model poezji tyrtejskiej był w romantyzmie polskim silnie zakorzeniony i bardzo popularny, zwłaszcza wśród autorów krajowych. Pieśni śpiewane Konradowi przez Halbana rozbudzają w nim uczucia patriotyczne, określają zadania, które bohater musi wypełnić. Podporządkowanie się nakazom zawartym w poezji wajdeloty doprowadza jednak bohatera do samozagłady. Świadomość ceny, jaką trzeba zapłacić za bohaterski czyn, nie zniechęca jednak Konrada do działania. Poezja to w rozumieniu Halbana ważny element świadomości narodu. Ludowe podania to wyraz ciągłości tradycji, łącznik między przeszłością a teraźniejszością:

"O wieści gminna! Ty arko przymierza

Między dawnymi i młodszymi laty".

Poezja zespolona z życiem kraju, niezależna od jego kultury materialnej i poziomu cywilizacji, to czynnik decydujący o tożsamości narodowej:

"O pieśni gminna, ty stoisz na straży

Narodowego pamiątek Kościoła".

Siła poezji wynika z jej niezależności i ponadczasowego charakteru. Jedynie śmierć całego narodu mogłaby ją unicestwić. Zewnętrzne okoliczności: działanie wrogów i wojenna pożoga mogą zniszczyć materialną kulturę państwa, ale nie są w stanie zagrozić świadomości człowieka, którego wolna wola i swobodna myśl nie poddają się zniewoleniu.

Lilla Weneda J. Słowacki

ARKA - ZIEMIA POLSKA: "O święta ziemia polska! Arko ludu". Słowa wypowiedziane przez chór dwunastu harfiarzy wskazują na symboliczny charakter ziemi polskiej, z której pochodzi polski lud.

Pozytywizm

Lalka B. Prus

ARKA - SKARBNICA CYWILIZACJI: Wokulski, odwiedzając Paryż, wypowiada na temat miasta refleksję: "Tym sposobem Paryż jest arką, w której mieszczą się zdobycze kilkunastu, jeżeli nie kilkudziesięciu wieków cywilizacji... Wszystko tu jest, zacząwszy od potwornych posągów asyryjskich i mumij egipskich, skończywszy na ostatnich rezultatach mechaniki i elektrotechniki, od dzbanków, w których przed czterdziestoma wiekami Egipcjanki nosiły wodę, do olbrzymich kół hydraulicznych z Saint-Maur".

Prus ukazuje Paryż jako miasto-utopię, w którym żyje harmonijne społeczeństwo, a prężna cywilizacja potrafi sprostać problemom przyszłości:

  • kult pracy (16 godzin na dobę),
  • funkcjonalność przestrzeni architektonicznej,
  • wiara w postęp naukowy, który udoskonali świat (wynalazek Geista - metal lżejszy od powietrza),
  • pogoda, grzeczność i życzliwość mieszkańców,
  • brak przesądów,
  • Paryż jako wzór miasta spełniającego wymogi nowoczesnej cywilizacji.
  • Młoda Polska

Wesele S. Wyspiański

ARKA - SYMBOL NARODU: Rachela - bohaterka Wesela - mówi o miejscu akcji: "Chałupa rozświecona, grająca muzyka w noc ciemną, (...)jako arka, na kształt czarów łodzi". Chata bronowicka jest polską sceną narodową, na której deskach rozegra się dramat. W jej wnętrzu spotkają się przedstawiciele wszystkich grup społecznych, ale porozumienie okaże się niemożliwe. Rachela - najbardziej poetyczna postać dramatu - wprowadzi do chaty bronowickiej tajemniczość i czary.