Dowiedz się więcej na ten temat!
Zapraszamy do serwisu opracowania.pl

okładka Słownik biologiczny

Słownik biologiczny

Słownik Biologia powstał z myślą o uczniach zarówno szkoły podstawowej, gimnazjum, jak i szkół ponadgimnazjalnych, którzy będą musieli opanować informacje dotyczące terminów biologicznych, jak np. DIPLOFAZA, KOD GENETYCZNY, MELATONINA. Ponadto Słownik zawiera dłuższe hasła - omówienia formacji roślinnych (np. LAS), praw i reguł z dziedziny nauk biologicznych (np. MENDLA PRAWA), charakterystykę gromad zwierząt (np. OWADY).

UKŁAD POKARMOWY U CZŁOWIEKA Dodaj do listy

człowiek, jako organizm cudzożywny, musi pobierać związki organiczne w postaci pokarmu. Organizm nie może bezpośrednio wykorzystać pokarmu i dlatego musi on zostać poddany przemianom mechanicznym oraz chemicznym. Do przemian mechanicznych należą np. gryzienie, żucie. Przemiany chemiczne to rozkład pokarmów pod wpływem odpowiednich soków trawiennych na substancje proste, przyswajane przez organizm. Układ, który umożliwia te przemiany to układ pokarmowy.

Schemat budowy układu pokarmowego

Zęby - ułożone są w dwa łuki zębowe:

  • górny, zwany szczękowym,
  • dolny, zwany żuchwowym.

Ząb składa się z:

korony - wystaje do jamy ustnej, jej powierzchnia pokryta jest twardym szkliwem,
szyjki - występuje między koroną a korzeniem,
korzenia - osadzonego w zębodole pokryty jest kostniwem.

Wnętrze zęba stanowi komora zębowa przechodząca w kanał korzenia. Komora zębowa wypełniona jest miazgą zębową, do której dochodzą naczynia krwionośne i nerwy.

W uzębieniu człowieka wyróżnia się cztery rodzaje zębów:

siekacze - płaskie i ostre, odcinają kęsy pokarmu,
kły - szpiczaste, u zwierząt drapieżnych służą do chwytania i przytrzymywania zdobyczy,
przedtrzonowe - duże i płaskie, służą do żucia pokarmu,
trzonowe - największe z zębów mają kształt czworoboku, żują i kruszą pokarm.

Wzór zębowy uzębienia mlecznego

2 . 1 . 2 . . 2 . 1 . 2

2 . 1 . 2 . . 2 . 1 . 2

W uzębieniu mlecznym brak jest zębów trzonowych.

Wzór zębowy uzębienia stałego

3 . 2 . 1 . 2 . . 2 . 1 . 2 . 3

3 . 2 . 1 . 2 . . 2 . 1 . 2 . 3

Schemat budowy zęba

Kosmki jelitowe występują na całej powierzchni błony śluzowej jelita cienkiego. Ich liczba sięga kilku milionów. Zwiększają one powierzchnię chłonną jelita cienkiego. W centralnej części kosmka występuje naczynie limfatyczne, pobierające głównie produkty przemiany tłuszczów; do naczyń włosowatych krwionośnych przenikają natomiast cukry proste, aminokwasy, sole mineralne, witaminy i niewielkie ilości kwasów tłuszczowych.

Kosmek jelitowy

Trawienie pokarmów:

Trawienie chemiczne pokarmów jest to złożony proces, przebiegający przy udziale enzymów, które uczestniczą w rozkładzie składników pokarmowych na produkty łatwo przyswajalne przez komórki, np.:

  • cukrów złożonych na cukry proste,
  • białek na aminokwasy,
  • tłuszczów na glicerol i kwasy tłuszczowe.

Proces ten odbywa się w: jamie ustnej, żołądku, dwunastnicy i jelicie cienkim.

Układ pokarmowy składa się z:

przewodu pokarmowego:- jama ustna,- gardło,- przełyk,- żołądek,- jelito cienkie,- jelito grube,- odbytnica

gruczołów trawiennych:- ślinianki,- wątroba,- trzustka

Budowa i rola układu pokarmowego

Odcinki przewodu pokarmowego

Budowa

Zachodzące procesy

jama ustna i gardło

Jama ustna wyścielona jest błoną śluzową, znajdują się w niej:- zęby: 32 zęby stałe, zróżnicowane

Rozdrabnianie pokarmu.

- język zbudowany z tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej.

Na jego powierzchni występują kubki smakowe

Mieszanie pokarmu ze śliną, odbieranie smaku, formowanie kęsów i przesyłanie ich do przełyku.

przełyk

Jest to przewód długości ok. 30 cm, wyścielony od wewnątrz błoną śluzową. W jego ściankach występują mięśnie gładkie.

Skurcze mięśni powodują przesuwanie kęsów pokarmowych do żołądka.

żołądek

Workowate rozszerzenie przewodu pokarmowego. Ściana żołądka składa się z błon: śluzowej, mięśniowej i surowiczej. W błonie śluzowej wewnętrznej znajdują się gruczoły wytwarzające kwas solny, enzymy trawienne i śluz.

Pokarm zostaje wymieszany z sokiem żołądkowym i odkażony (kwas solny).Białka ulegają denaturacji i rozpoczyna się proces trawienia ich.

jelito cienkie(ok. 5-6 m długości). Składa się z: - dwunastnicy

- jelita czczego,- jelita krętego.

Dwunastnica to pierwszy odcinek jelita cienkiego (ok. 25-30 cm). Dochodzą do niej przewody z wątroby, doprowadzające żółć oraz przewody z trzustki doprowadzające sok trzustkowy.

Zachodzą w niej główne procesy trawienia pokarmów: białek, węglowodanów, tłuszczy.

Na wewnętrznej ściance jelita znajduje się bardzo duża ilość kosmków jelitowych, zwiększających powierzchnie wchłaniania składników pokarmowych.

Wchłanianie do krwi i limfy strawionych składników pokarmowych, takich jak: glukoza, aminokwasy, kwasy tłuszczowe, a także soli mineralnych i witamin.

jelito grube i odbytnica (mają długośćok. 130-150 cm)

Brak kosmków jelitowych. W ściankach jelita występują mięśnie podłużne.

Zagęszczenie resztek pokarmowych przez odwodnienie. Częściowy rozkład resztek pokarmowych przez bakterie. Wydalanie kału.

Przewód pokarmowy

Gruczoły trawienne

Produkowany enzym

Rola

jama ustna

trzy pary ślinianek:

- przyuszne,

- podżuchwowe,

- podjęzykowe,

- drobne gruczoły ślinowe w śluzówce jamy ustnej

ptialina (amylaza ślinowa)

wstępne trawienie skrobi

gardło i przełyk

połykanie i przesuwanie pokarmu do żołądka

żołądek

gruczoły w ścianie żołądka

podpuszczka

denaturuje wstępne trawienie białek

pepsynogen - uaktywniany przez kwas solny do pepsyny

dwunastnica

wątroba ma przewody łączące z dwunastnicą

wytwarzanie żółci, która emulguje tłuszcze

trzustka - ma przewody łączące z dwunastnicą

lipaza trzustkowa

trawienie tłuszczów

amylaza trzustkowa

trawienie cukrów

trypsyna

trawienie białek

jelito cienkie

- liczne drobne gruczoły rozmieszczone w śluzówce jelita

- karboksypetydazy

- aminopeptydazy

- dipeptydazy

- maltaza

- sacharaza

- laktaza

- ostateczne etapy trawienia

- wchłanianie mleczka pokarmowego

jelito grube

wchłanianie wody i soli mineralnych

odbyt

- tworzenie kału

- wydalanie kału