Dodaj do listy

Nie Boska Komedia

Geneza utworu i gatunek

GENEZA: Nie-Boska Komedia powstała w roku 1833, zaś jej wydanie, anonimowe, miało miejsce dwa lata później, w roku 1835, w Paryżu. Tytuł stanowi wyraźne nawiązanie do Boskiej Komedii Dantego i może być interpretowany jako wyraz przekonania poety o działaniach ludzi jako „nie-boskim” czynniku dziejów. Może on być również sugestią, że wydarzenia przedstawione w utworze toczą się przeciwko Bogu, wbrew Jego woli (potwierdza tę koncepcję zakończenie dramatu). Utwór zawiera swoistą ocenę powstania listopadowego, które ojciec Ojciec B. Schulz Sklepy cynamonowe, bohater główny; zajmuje poczesne miejsce w powieści; szanowany kupiec, sprawujący ojcowską władzę nie tylko nad rodziną, ale i nad subiektami. Pochylony nad rachunkami,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum poety, Wincenty Krasiński, otwarcie potępiał, i w którym Zygmunt Zygmunt P. Calderon Życie snem, bohater główny; syn Bazylego, króla Polski. Przed narodzinami Zygmunta Bazyli dowiaduje się z przepowiedni, że jego potomek będzie okrutnym tyranem. Wpada na pomysł uwięzienia... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum nie mógł wziąć udziału. Dramat należy traktować jako swego rodzaju samousprawiedliwienie autora. Zryw narodowowyzwoleńczy został tu ukazany jako bunt przeciw porządkowi, gest anarchii, niosący zagładę.

GATUNEK: Pod względem gatunkowym Nie-Boska Komedia to dramat romantyczny. Ma następujące cechy gatunkowe: problematyka narodowa (rozważania historiozoficzne i społeczne, postawienie pytania, czy istnieje w Polsce warstwa społeczna, która gotowa jest stanąć na czele narodu i poprowadzić Polaków do niepodległości), otwarta kompozycja utworu (zakończenie Nie-Boskiej Komedii - czytelnik Czytelnik odbiorca dzieła literackiego. Termin może oznaczać fikcyjnego adresata, przywołanego w tekście, np. w Beniowskim J. Słowackiego czy Szkicach węglem H. Sienkiewicza lub częściej odbiorcę zewnątrztekstowego,... Czytaj dalej Słownik terminów literackich właściwie nie wie „do końca”, co się stało w scenie finałowej), Fragmentaryczność akcji („przeskok” między częścią drugą a trzecią i zmiana charakteru utworu - z dramatu rodzinnego na dramat społeczny, fragmentaryczność ukazywanych losów głównego bohatera utworu), zerwanie z klasyczną zasadą trójjedności - czasu, miejsca i akcji (z jednością czasu Krasiński zrywa poprzez rozciągnięcie akcji na wiele lat; z zasadą jedności miejsca - poprzez umiejscowienie akcji poszczególnych części Nie-Boskiej Komedii w różnych miejscach - np. w części I: w wiejskim kościele, w domu Męża, w górach czy też w domu obłąkanych; z jednością akcji - poprzez przedstawianie wydarzeń nierzadko w formie pourywanych, pozornie nie związanych z sobą ani z głównym wątkiem utworu, epizodów); zerwanie z łańcuchem przyczynowo - skutkowym (w częściach trzeciej i czwartej, pojawiają się liczne epizody nie związane z akcją utworu - jak na przykład scenki ukazujące poszczególne „kluby” rewolucyjne), synkretyzm rodzajów i gatunkowy (współistnienie w utworze elementów typowych dla różnych rodzajów i gatunków literackich), wprowadzenie na scenę duchów (w I części pojawia się na scenie Anioł Stróż, Chór Złych Duchów i zjawa Dziewicy, zaś utwór kończy ingerencja sił nadprzyrodzonych, określana mianem Deus ex machina - dosł. Bóg z machiny), pozarozumowe uzasadnienie przedstawianych wydarzeń (fantastyka i irracjonalizm, polegające na obecności wątków nadnaturalnych, cudownych, postaci nie z tego świata), kreacja głównego bohatera (jednostka wybitna, silnie zindywidualizowana, wyrastająca ponad przeciętność; samotność i osamotnienie w działaniu; jednostkowy bunt przeciw porządkowi świata; zdolność do wystąpienia przeciw Bogu; niechęć do nie rozumiejących go ludzi; wewnętrzne rozdarcie; działanie motywowane wysokimi pobudkami, np. miłością do ojczyzny, narodu; zdolność do poświęcenia się za ludzi; obłęd i śmierć), nastrój utworu (aura niepokoju, lęku, grozy - miejsca akcji, np. ruiny świątyni, górskie urwiska; czas akcji - noc, późny wieczór; bohaterowie - diabły, widma, zjawy), sceny zbiorowe (wizyta hrabiego Henryka w obozie rewolucjonistów), asceniczność dramatu, zerwanie z tzw. zasadą „decorum”, czyli stosowności (ukazanie na scenie śmierci Orcia, lud używający języka typowego dla swego stanu, też słów wulgarnych), ludowość, ludowa moralność oraz ludowe poczucie sprawiedliwości (sięgnięcie do podań i legend ludowych, np. chór chłopów mówiący o upiorze oraz fakt, że każdy, kto popełnił jakąś zbrodnię, ponosi w Nie-Boskiej... karę).

Teksty dostarczyło Wydawnictwo GREG. © Copyright by Wydawnictwo GREG

autorzy opracowań: B. Wojnar, B. Włodarczyk, A. Sabak, D. Stopka, A. Szóstak, D. Pietrzyk, A. Popławska
redaktorzy: Agnieszka Nawrot, Anna Grzesik
korektorzy: Ludmiła Piątkowska, Paweł Habat

Zgodnie z regulaminem serwisu www.bryk.pl, rozpowszechnianie niniejszego materiału w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, utrwalanie lub kopiowanie materiału w celu rozpowszechnienia w szczególności zamieszczanie na innym serwerze, przekazywanie drogą elektroniczną i wykorzystywanie materiału w inny sposób niż dla celów własnej edukacji bez zgody autora podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności.