Dodaj do listy

Antygona

Narodziny dramatu i teatru antycznego

Miejscem narodzin sztuki teatralnej jest Grecja. Dwa razy w roku Grecy obchodzili święto Dionizosa, boga winnej latorośli, wina, a także narodzin i śmierci. Były to tzw. Wielkie i Małe Dionizje.

Wielkie Dionizje (miejskie) miały miejsce na przełomie marca i kwietnia. Z czasem przybrały formę misterium. Na początku składano bogu w ofierze kozła. W trakcie uroczystości chór chłopców śpiewał podniosłe pieśni na cześć Dionizosa, tzw. dytyramby. W następnych czterech lub pięciu dniach miało miejsce przeniesienie posągu Dionizosa do gaju Akademosa, a później do Aten. Każdego dnia wystawiano sztuki.

Dytyramby były podstawą wykształcenia się tragedii

Małe Dionizje (wiejskie) były to wesołe, ludowe uroczystości obchodzone na przełomie grudnia i stycznia. Święto zaczynało się także ofiarą z kozła. Później następowały zabawy i procesje zwane komos, w czasie których cieszono się z pierwszego, młodego wina.

Usytuowanie i budowa teatru antycznego

Pod budowę teatru wykorzystywano naturalne ukształtowanie terenu - wzgórze. Na zboczu mieściła się półkolista widownia, czyli theatron (stąd współczesna nazwa teatr). U stóp wzgórza znajdowała się orchestra - okrągły plac, na którym występował chór. Gdy do dramatu wprowadzono aktorów, za orchestrą umieszczono dla nich podwyższenie zwane proskenion. Z tyłu wybudowano niewielki budynek - garderobę, czyli skene.

Chór i aktorzy występowali w kostiumach, koturnach (rodzaj butów), perukach (onkos) oraz w maskach. Maski były związane z charakterem wystawianej sztuki i oddawały przeżycia, uczucia osoby dramatu. Aktorami byli wyłącznie mężczyźni.

Teatr doszedł w starożytnej Grecji do wielkiego znaczenia. Publiczność obowiązywał odświętny strój (biała szata). Za czasów Peryklesa wypłacano uboższym obywatelom zasiłek za utraconą dniówkę z powodu uczestnictwa w przedstawieniu. W teatrze mogli bywać także niewolnicy, jeśli uzyskali zgodę pana. Kobiety siedziały w ostatnich rzędach, nie miało to jednak wpływu na odbiór sztuki, ponieważ akustyka Akustyka dział nauki badający rozchodzenie się fal sprężystych w ośrodku gazowym, ciekłym i stałym; dotyczy zarówno dźwięków słyszalnych jak i ultradźwięków i infra­ dźw­ięków.
Czytaj dalej Słownik wyrazów obcych
w antycznych teatrach była doskonała.

Tematyka tragedii antycznej

W centrum zainteresowania tragedii było życie ludzkie oraz wszystkie charakterystyczne jego aspekty: ból, cierpienie, szczęście, radość, wina i kara, ślepy los i wyroki bogów.

Kategorie związane z tragedią antyczną

Tragizm - kategoria estetyczna, polega na postawieniu bohatera wobec dwóch równorzędnych racji. Wybór którejkolwiek z nich zakończy się dla niego klęską - na tym polega konflikt tragiczny.

Fatum (przeznaczenie, los) - życie każdego człowieka jest wyreżyserowane przez bogów i narzucone mu. Sam nie ma żadnego wpływu na swój los.

Nić życia ludzkiego przędą dwie Mojry - Klotho i Lachesis, boginie przeznaczenia, wyobrażane jako prządki. Trzecia z nich, Atropos, przecina nić w momencie śmierci.

Katharsis (oczyszczenie) - widz, oglądając tragedię i śledząc losy bohaterów, doznawał wielu uczuć, np. żalu, przerażenia, litości, trwogi. Przeżycia te miały go oczyszczać ze złych emocji i intencji oraz powodować refleksję nad własnym postępowaniem.

Sacrum - sfera świętości, Grecy głęboko wierzyli, że ich życie zależy od wszechmocnego Fatum i bogów, stąd nie należy wykraczać poza prawa boskie i sprzeciwiać się woli bogów.

Teksty dostarczyło Wydawnictwo GREG. © Copyright by Wydawnictwo GREG

autorzy opracowań: B. Wojnar, B. Włodarczyk, A. Sabak, D. Stopka, A. Szóstak, D. Pietrzyk, A. Popławska
redaktorzy: Agnieszka Nawrot, Anna Grzesik
korektorzy: Ludmiła Piątkowska, Paweł Habat

Zgodnie z regulaminem serwisu www.bryk.pl, rozpowszechnianie niniejszego materiału w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, utrwalanie lub kopiowanie materiału w celu rozpowszechnienia w szczególności zamieszczanie na innym serwerze, przekazywanie drogą elektroniczną i wykorzystywanie materiału w inny sposób niż dla celów własnej edukacji bez zgody autora podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności.