Dodaj do listy

Nana

Problematyka

Czym jest naturalizm?

Naturalizm to kierunek w literaturze (o naturalizmie mówi się także w kontekście sztuki, filozofii, socjologii i in.) powstały na gruncie realizmu we Francji w 2. połowie XIX wieku.

Za prekursorów naturalizmu uważa się Gustawa Flauberta oraz braci Julesa i Edmonda Goncourtów, jednak za jego rzeczywistego twórcę i największego propagatora uznaje się Emila Zolę, który w swych licznych powieściach oraz pracach teoretycznych (m.in. Powieść eksperymentalna, 1880 oraz Powieściopisarze naturalistyczni, 1880) sformułował najważniejsze tezy poetyki naturalistycznej.

Podstawowymi założeniami naturalizmu w literaturze było:

  • uczynienie z powieści tekstu naukowego, ukazującego rzeczywistość w skrajnie obiektywny sposób,
  • uznanie natury ludzkiej za zdeterminowaną przez pochodzenie oraz warunki społeczne,
  • wiara w przekładalność rzeczywistości pozaliterackiej na język sztuki,
  • ograniczenie roli narratora, którego praca powinna polegać tylko i wyłącznie na prezentowaniu zdarzeń, a nie na ich komentowaniu.

Emil Zola w jednej ze swych prac stwierdził, iż „dzieło literackie jest zakamarkiem natury, widzianym poprzez temperament pisarza”. Zadaniem autora była obserwacja świata i oddawanie jego istoty na kartach swych tekstów. W ten sposób literatura miała stać się tak samo wiarygodnym sposobem opisywania rzeczywistości jak nauki przyrodnicze i dominujące wówczas nurty filozoficzne.

Naturalizm Emila Zoli

Emil Zola od początku lat siedemdziesiątych tworzył wielotomowe dzieło na wzór balzakowskiej Komedii ludzkiej, w którym miał zamiar oddać nastroje panujące we Francji w latach Drugiego Cesarstwa. W ten sposób powstał monumentalny zbiór dwudziestu powieści opatrzonych wspólnym tytułem Rougon-Macquartowie. Historia naturalna i społeczna rodziny za Drugiego Cesarstwa (publikowany w latach 1871-1893). Jest to cykl utworów przedstawiających losy różnych członków tytułowej rodzin Rougon-Macquartów rozgrywających się na tle rzeczywistych wydarzeń z lat 1848 (abdykacja króla Ludwika Filipa I) - 1871</ (wybuch wojny francusko - pruskiej).

Wchodzące w skład cyklu powieści (m.in. Nana, 1880, Kuchenne schody, 1882, Germinal, 1885, Bestia ludzka, 1890) stanowią ilustrację głównej tezy naturalizmu: człowiek jest silnie zdeterminowany przez środowisko i warunki społeczne oraz własne pochodzenie. Bohaterowie utworów Zoli to przedstawiciele wszystkich warstw społecznych: od robotników po arystokrację i członków francuskiego rządu.

Obciążeni genetycznie bohaterowie utworów Zoli żyją w świecie opanowanym przez instynkty i zepsucie. Naturalistyczna koncepcja świata, którą sukcesywnie konstruował autor Autor J. Szaniawski Dwa teatry, bohater epizodyczny; małomówny dramaturg z nieodłączną fajką, twórca katastroficznej, fantastycznej sztuki, nie pozbawionej jednak realizmu. Postać jest prawdopodobnie... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum w swych powieściach współgrała doskonale z bieżącym stanem nauk przyrodniczych. Zbierające coraz większą rzeszę zwolenników poglądy Darwina na temat dziedziczenia cech przez organizmy żywe oraz prace: Claude'a Bernarda Wstęp do nauki medycyny eksperymentalnej oraz Traktat o dziedziczeniu Prospera Lucasa to naukowa podstawa, bez której dzieła Zoli stają się niezrozumiałe. Spory wpływ na problematykę tekstów autora Nany miała również filozofia pozytywna Hipolita Taine'a, zgodnie z którą każdy człowiek był zdeterminowany przez trzy czynniki: rasę do której przynależy, środowisko oraz moment historyczny, w których żyje.

Obraz społeczeństwa francuskiego przedstawiony w powieści

Nana to powieść społeczno - obyczajowa, której główną bohaterką jest prostytutka - tytułowa Nana. Jest to również wnikliwa analiza obyczajów średnich i wyższych warstw paryskiej społeczności za czasów Drugiego Cesarstwa.

Czyniąc Nanę pełną zmysłowości i uroku cielesnego kobietą, której nie może się oprzeć żaden mężczyzna, Zola ukazał prymat cielesności nad wszelkimi innymi aspektami życia ludzkiego. Popęd seksualny stanowi siłę, której nikt nie jest w stanie się oprzeć. Nana, wykorzystując ten pierwotny instynkt, doprowadza do ruiny finansowej wszystkich swoich kochanków, którzy wolą zbankrutować, niż wyrzec się towarzystwa pożądanej osoby. W ten sposób główna bohaterka staje się uosobieniem najniższych instynktów, jakie nosi w sobie człowiek, źródłem destrukcyjnej siły, która jednocześnie niszczy i pociąga do siebie z ogromną siłą.

Bohaterami powieści są kurtyzany i aktorzy, przedstawiciele bogatej finansjery i arystokraci. Nana jest nie tylko opowieścią o uwodzicielskiej kobiecie, ale także wnikliwą analizą stanu jaki reprezentowało społeczeństwo francuskie w okresie Drugiego Cesarstwa.

Mieszkańcy dziewiętnastowiecznego Paryża opisani są jako ogarnięty żądzą prokreacji tłum. Obraz Obraz W najogólniejszym znaczeniu: świat przedstawiony w utworze literackim jako odzwierciedlenie jakiejś rzeczywistości zewnętrznej, np. obraz XIX-wiecznej Warszawy w Lalce B. Prusa. Takie pojmowanie kategorii... Czytaj dalej Słownik terminów literackich nakreślony w powieści Zoli przedstawia społeczeństwo jako grupę zdegenerowaną moralnie i fizycznie, zaś Nana jest osobą, w której te cechy zostały w szczególnie widoczny sposób uosobione. Scena śmierci głównej bohaterki, samotnej i oszpeconej przez rany po ospie, symbolizuje upadek Francji, która w tym momencie wybiera się na wojnę z Prusami.

Przyczyny tego upadku zostały wyjaśnione przez autora w przypisywanej Fauchery'emu opowieści o złotej musze. Dziennikarz Dziennikarz T. Różewicz Kartoteka, bohater epizodyczny; przychodzi, by przeprowadzić wywiad z Bohaterem, przeciętnym zwykłym człowiekiem. Zadaje mu stereotypowe pytania, nie drąży, pyta go o poglądy polityczne,... Czytaj dalej Słownik bohaterów literackich - liceum w opublikowanych w Figaro artykule w sposób dosadny porównał Nanę (choć opis ten można rozszerzyć na inne, podobne jej kobiety) do pięknego, błyszczącego w promieniach słońca owada, który żywiąc się odpadami, zaraża innych śmiertelną chorobą, której zarazki unosi z miejsca swego żeru.

Teksty dostarczyło Wydawnictwo GREG. © Copyright by Wydawnictwo GREG

autorzy opracowań: B. Wojnar, B. Włodarczyk, A. Sabak, D. Stopka, A. Szóstak, D. Pietrzyk, A. Popławska
redaktorzy: Agnieszka Nawrot, Anna Grzesik
korektorzy: Ludmiła Piątkowska, Paweł Habat

Zgodnie z regulaminem serwisu www.bryk.pl, rozpowszechnianie niniejszego materiału w wersji oryginalnej albo w postaci opracowania, utrwalanie lub kopiowanie materiału w celu rozpowszechnienia w szczególności zamieszczanie na innym serwerze, przekazywanie drogą elektroniczną i wykorzystywanie materiału w inny sposób niż dla celów własnej edukacji bez zgody autora podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności.

string(5) "reads"