Jak pisać

Rozwiń menu i zobacz wszystkie poradniki

Recenzja

Recenzja to inaczej ocena utworu literackiego, naukowego, muzycznego, przedstawienia teatralnego, wystawy. Jest to ocena krytyczna, musi więc zawierać nie tylko sam opis, ale też twoją opinię jako piszącego (możesz opisać także opinie innych osób, które zapoznały się razem z tobą z przedmiotem recenzji). Oczywiście opinia musi być logicznie umotywowana!

Recenzję zaczynamy zawsze częścią informacyjną zawierającą tytuł (książki, filmu, sztuki itp.), autora, reżysera, scenografa i innych realizatorów czy twórców. Ostatnią część stanowi opinia o przedmiocie recenzji.

Inaczej nieco będzie wyglądała recenzja książki, inaczej sztuki teatralnej czy audycji. Zawsze jednak powinny się w niej znaleźć: informacja, ocena i podsumowanie.

Ponieważ recenzje filmów, książek czy sztuk zwykle publikowane są w prasie (codziennej lub specjalistycznej, poświęconej np. sztuce filmowej), pomocne w nauczeniu się, jak je prawidłowo pisać, może być zapoznanie się z kilkoma publikacjami prasowymi.

Wykaz informacji niezbędnych w recenzji

KSIĄŻKA – tytuł, autor, wydawca, data wydania, gatunek i rodzaj literacki itp.

Warto opisać: szatę graficzną, genezę utworu, problematykę, kompozycję, ilustracje itd.

 

SPEKTAKL TEATRALNY – tytuł, autor, reżyser, aktorzy, gatunek dramatyczny, data premiery, miejsce wystawienia sztuki, scenografia itp.

Warto opisać: grę aktorską, scenografię, muzykę, kostiumy, ogólny nastrój itd.

Jeśli to adaptacja książki, wskaż, jakiej!

 

FILM – tytuł, reżyser, aktorzy, gatunek filmowy, kraj pochodzenia, data premiery, miejsce oglądania filmu przez autora, zebrane nagrody itp.

Warto opisać: grę aktorską, scenografię, kostiumy, muzykę, ogólny nastrój itd.

Jeśli to adaptacja/ekranizacja książki, wskaż, jakiej!

 

Propozycje sformułowań wprowadzających twoją opinię pozytywną

KSIĄŻKA:

mogła zachwycić

pomogła zrozumieć nurtujący mnie problem

dała wyobrażenie o...

skłoniła do refleksji/zmusiła do myślenia na temat...

sprawiła dużo przyjemności

przekonała o słuszności twierdzenia...

zachęciła do poznania innych utworów tego autora

 

FILM LUB SPEKTAKL TEATRALNY:

dostarczył wielu niezapomnianych wrażeń

pogłębił wiedzę na temat...

dał wiele do myślenia

jestem pod urokiem aktora...

idealnie oddał moją wizję świata powieści...

stanowił ciekawą adaptację książki...

z przyjemnością obejrzę ten film (spektakl) powtórnie

przekonał, że dobry aktor nawet w mniej ambitnym filmie zachowa swoją klasę

 

Propozycje sformułowań wprowadzających twoją opinię negatywną

KSIĄŻKA:

nie spełniła pokładanych w niej oczekiwań

nie zdołała mnie zaciekawić

spodziewałem się więcej po tak znanym autorze, jak...

sądząc po rozgłosie wokół niej, myślałem, że będzie ambitniejsza

nie podobał mi się jej język/klimat/przesłanie

nie była w stanie przekonać mnie do teorii, że...

miała nudną akcję/mało wiarygodnych bohaterów

 

FILM LUB SPEKTAKL TEATRALNY:

rozczarował mnie słabym poziomem gry aktorskiej

pozostawił niesmak

spodziewałem się więcej po takim reżyserze, jak...

najwyraźniej ... nie sprawdza się w rolach typu...

denerwująca muzyka uniemożliwiła mi docenienie treści filmu/sztuki

nie podobał mi się dobór aktorów do ról

zbyt daleko odbiegł od swojego literackiego pierwowzoru

PRZYKŁADOWY PLAN RECENZJI SZTUKI
  1. WSTĘP
    Informacja o przedstawieniu. Czas i miejsce wystawienia sztuki, autor, tytuł, nazwisko reżysera, wzmianka o obsadzie aktorskiej.
  2. ROZWINIĘCIE
    Obiektywna ocena różnych elementów przedstawienia: uwagi krytyków, problematyka, krótka informacja o treści, wykonawcy (role główne, drugoplanowe, poziom wykonania, kostiumy), scenografia, muzyka i efekty świetlne.
  3. ZAKOŃCZENIE
    Subiektywna ocena przedstawienia, wrażenia ze spektaklu.
ŻELAZNE ZASADY
  1. Zanim zaczniesz pisać, zapisz wszystkie informacje dotyczące recenzowanego dzieła. Będziesz mieć pewność, że nie zapomnisz ich podać.
  2. Zastanów się, jaką opinię na temat recenzowanego dzieła chcesz zamieścić, i zapisz argumenty przemawiające za nią.
  3. Zacznij od konkretnych informacji na temat dzieła, nie zapomnij też podać, gdzie i w jakich okolicznościach się z nim zetknąłeś.
  4. Pisz literackim językiem, używaj wielu zróżnicowanych przymiotników.
  5. Nie używaj kolokwialnych określeń typu „fajny”.
PRZYKŁAD RECENZJI
Książka - „muzeum”

W moim domu jest wiele cennych książek, które otacza się szczególnym szacunkiem i dba o nie pieczołowicie. Bardzo często czyni się to ze względu na osobę, od której otrzymaliśmy książkę w upominku, oraz na okoliczność, którą nam ten dar przypomina. Powodem może być również (i tak jest najczęściej) nazwisko ulubionego autora, treść książki, jej szata graficzna, wartość dokumentalna itp.

W przypadku książki, o której chcę mówić, a której tytuł brzmi „Polaków portret własny”, powodów do szczególnego jej traktowania jest kilka. Przede wszystkim jednak ten, że jest to dzieło niezwykłe pod względem wydawniczym, jak również z racji swej zawartości. Książkę tę nabył dziadek Wojciech na wystawie pod tym samym tytułem, zorganizowanej w Warszawie w 1979 roku, kiedy mój tata był zaledwie małym dzieckiem. Niepodważalnym jej atutem są także nazwiska tych wszystkich, którzy pracowali nad stworzeniem tego dzieła, a o których za chwilę wspomnę.

„Polaków portret własny” składa się z dwóch oddzielnie wydanych części formatu A4, z których pierwsza liczy 300, a druga 180 stron. Obydwie części posiadają bogatą szatę zewnętrzną. Stanowi ją płócienna, biała okładka z dużym czarnym napisem u dołu „Polaków portret własny” i czarnym tej samej treści, tyle że mniejszym, napisem na grzbiecie książki.

Okładka zabezpieczona jest przyciągającą wzrok obwolutą, w której dominują ciemne kolory tła, a na nim barwne kolory prezentowanych postaci i scen rodzajowych. Na obwolucie I części znajduje się reprodukcja obrazu Romualda Chojnackiego „Kolonia polska w Rzymie” i „Wzornik ubiorów szlachty polskiej” nieokreślonego malarza. Obwoluta II części prezentuje „Melancholię” Jacka Malczewskiego.

„Polaków portret własny” nawiązuje do wielkiej wystawy zorganizowanej w 1980 roku w gmachu krakowskiego Muzeum Narodowego. Jest to praca zbiorowa pod redakcją Marka Roztworowskiego, który opatrzył ją również wstępem. Przedmowę do I wydania napisał prof. Aleksander Gieysztor, a posłowiem opatrzył Jerzy Topolski. Graficznie książka została ukształtowana przez Józefa Wilkonia.

Czym jest „Polaków portret własny”, mówi nam redaktor dzieła prof. M. Roztworowski, pisząc na skrzydełku obwoluty do I części między innymi: „... to zbiór naszych wyobrażeń na temat siebie samych – autoportret narodu złożony z obrazów”. Pierwsza część dzieła zawiera 392 ilustracje, drugą część stanowią opisy do nich. Wszystkie ilustracje są barwne, wykonane starannie na doskonałym papierze. Oglądając je i czytając obszerne i interesujące objaśnienia z części II książki, dowiadujemy się bardzo wiele o Polsce i Polakach żyjących w różnych okresach naszych dziejów.

I jeszcze jeden ważny szczegół. Edycję dzieła wzbogacają trafne sentencje zamieszczone pod ilustracjami. Ich autorami są znakomici polscy myśliciele, pisarze i poeci różnych epok.

„Polaków portret własny” to jakby małe, przenośne muzeum i wielka to przyjemność mieć je w swoim domu. Uważam tę książkę za bardzo wartościową, mimo że nie jest to może literatura do poczytania „dla zabicia czasu” – dla mnie ma jednak swoisty czar, gdyż mam wrażenie, że pod postacią książki zamknięta jest mądrość całych pokoleń, z której dano mi możliwość korzystać.